Sıcaklar son zamanlarda Hollandalıları bunaltıyor ve endişelendiriyor. Ancak küresel ölçekte bakıldığında Hollandalıların hallerine şükretmesi gerektiği anlaşılıyor. Oxford Üniversitesi araştırmacıları, aşırı sıcakların yol açtığı risklerin yalnızca termometrede görülen sıcaklık değerleriyle açıklanamayacağını gözler önüne seren bir araştırmaya imza attı. Dünyanın 205 büyük kentini kapsayan araştırmaya göre, en yüksek riskli kentler, Güney Asya ve Sahra Altı Afrika’sında yer alıyor. Bu araştırmada Hollanda yok çünkü ülkemiz, güçlü sağlık altyapısı ve iklim uyum politikaları sayesinde daha avantajlı konumda yer alıyor. Ancak özellikle büyük kentlerde artan “ısı adası etkisi” nedeniyle Hollanda’da yaşayanların da rehavete kapılmaması gerekiyor.
Hollanda, yüksek riskli ülkelerden belirgin şekilde ayrılıyor ama risksiz değil
Oxford University’nin 21 Mayıs 2026’da Sustainable Cities and Society dergisinde Nethmi Jayaratne Kariyawasam, Jesus Lizana ve Radhika Khosla imzaları ile yayımlanan araştırması, nüfusu 1 milyonun üzerindeki 205 kenti; sıcaklık, toplumsal kırılganlık ve kentlerin sıcak hava dalgalarıyla mücadele kapasitesi açısından değerlendiriyor. Araştırmanın sonuçlarına göre en yüksek risk puanına sahip kentlerin yüzde 95’inden fazlası Güney ve Güneydoğu Asya ile Sahra Altı Afrika’da bulunuyor.
Irak’taki Basra şehrini dünyanın en riskli şehri olarak öne çıkıyor.
Hindistan, Pakistan, Nijerya ve Gana, yüksek risk puanına sahip şehirlerin en fazla sayıda bulunduğu ülkeler ve en riskli şehirlerin %95’inden fazlası Güney ve Güneydoğu Asya ile Sahra Altı Afrika’da yer alıyır. Kahire (Mısır), Bangkok (Tayland), Hanoi (Vietnam) ve Jaipur (Hindistan) gibi önemli turistik destinasyonlar ve uluslararası iş merkezleri de ilk 50 arasında yer alıyor. .
Araştırmada Hollanda şehirleri ayrı ayrı değerlendirilmese de kullanılan yöntem, ülkenin sıcak hava dalgalarına karşı neden görece dayanıklı olduğunu anlamaya yardımcı oluyor. Oxford ekibi, yüksek gelir düzeyi, güçlü sağlık sistemi, erken uyarı mekanizmaları, sosyal destek ağları ve kentlerin uyum kapasitesinin sıcaklık kadar önemli olduğunu vurguluyor. Bu ölçütler bakımından Hollanda, yüksek riskli ülkelerden belirgin şekilde ayrılıyor.
Bununla birlikte uzmanlara göre Hollanda tamamen risksiz değil. Özellikle Amsterdam, Rotterdam, Lahey ve Utrecht gibi yoğun yapılaşmanın görüldüğü kent merkezlerinde beton ve asfaltın gün boyunca depoladığı ısı, geceleri de yüksek sıcaklıkların sürmesine neden olabiliyor. “Kentsel ısı adası” olarak bilinen bu etki, yaşlılar, kronik hastalığı bulunanlar ve küçük çocuklar için sağlık riskini artırabiliyor.
KNMI Araştırmalarına göre Hollanda’da sıcaklık 6 kat arttı
Son haftalarda yaşanan sıcak hava dalgası da bu riskleri yeniden gündeme taşıdı. Hollanda Kraliyet Meteoroloji Enstitüsü (KNMI), ülkede 35 derecenin üzerindeki aşırı sıcak günlerin hem daha sık hem de daha şiddetli yaşandığını açıkladı. Kuruma göre bu yüzyılda görülen aşırı sıcak günlerinin sayısı, geçen yüzyılın tamamına kıyasla yaklaşık altı kat arttı.
Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü (RIVM) ise haziran ayında ülke genelinde Ulusal Sıcak Hava Planı’nı devreye alarak bakım kuruluşları, belediyeler ve sağlık çalışanlarını yaşlılar ile diğer hassas gruplara yönelik önlem almaları konusunda uyardı. Plan, sıcak hava dalgalarının sona ermesinin ardından kaldırılsa da kurum, yeni sıcak dönemleri yakından izlemeyi sürdürüyor.
RIVM’nin Amsterdam üzerine yaptığı ayrı bir araştırma da Oxford çalışmasının ulaştığı temel sonucu destekliyor. Araştırmada, yaşlı nüfusun yoğun olduğu, sosyoekonomik düzeyi düşük ve yeşil alanı sınırlı mahallelerde sıcaklığa bağlı ölüm riskinin daha yüksek olduğu belirlendi. İklim değişikliğinin sürmesi halinde Amsterdam’da sıcaklığa bağlı yıllık ölümlerin 2050 yılına kadar önemli ölçüde artabileceği öngörülüyor.
Hava Sıcaklıiğından daha tehlikeli faktörler var
Oxford araştırmasının en önemli mesajı ise, kentlerin gelecekteki başarısının yalnızca sıcaklık rekorlarını kırıp kırmamasına bağlı olmadığı yönünde. Araştırmacılara göre yeşil alanların artırılması, gölgelendirme projeleri, serinleme merkezleri, yaşlı nüfusun korunması ve erken uyarı sistemleri, aşırı sıcakların sağlık üzerindeki etkisini önemli ölçüde azaltabiliyor.
Uzmanlar, Hollanda’nın bugün küresel ölçekte en yüksek risk grubunda yer almadığını, ancak iklim değişikliğiyle birlikte daha sık görülen sıcak hava dalgalarının kent planlamasında yeni yatırımları zorunlu kıldığını belirtiyor. Özellikle büyük şehirlerde yeşil altyapının güçlendirilmesi ve kırılgan nüfusun korunmasına yönelik politikaların, önümüzdeki yıllarda ülkenin en önemli iklim uyum başlıklarından biri olacağı değerlendiriliyor.
Yavuz Yaşar – nhaber.nl
