Türk Sanatçı, Hollanda sanat tarihinin ve Leiden Üniversitesi Kütüphanesi’nin en kıymetli hazinelerinden İstanbul Panoraması’nı yeninden oluşturdu. 16. yüzyılda Danimarkalı ressam ve gravür sanatçısı Melchior Lorck’un, Kanuni Sultan Süleyman döneminde çizdiği ve Osmanlı İstanbul’unun en önemli görsel belgeleri arasında gösterilen panoraması yeniden yorumlandı.”
Leiden Hazinesine ‘Yeniden Sanatsal Müdahale’
Rönesans döneminin Flaman/Hollanda ekolü temsilcilerinden Melchior Lorck’un 1555-1559 yıllarında Kanuni Sultan Süleyman’ın sarayındayken resmettiği ve bugün Leiden Üniversitesi Kütüphanesi’nde özenle korunan 11,4 metrelik tarihi İstanbul panoraması, ABD’de yeni bir edisyona konu oldu. ABD’de ikamet eden Türk ressam Melikşah Soytürk, mürekkep tekniğiyle eseri 1,5 kat büyüterek 19 metrelik devasa bir panoya dönüştürdü. Chicago’daki bir Türk festivalinde sergilenen çalışma, orijinal eserdeki eksik ve yıpranmış kısımların sanatçı tarafından “tamamlanması” esasına dayanıyor.
“Hasarlıydı, Millileştirdik”dedi
Eserin Leiden Üniversitesi Kütüphanesi’nden temin edilen dijital kopyaları üzerinden çalıştığını belirten Soytürk’ün, habere konu olan açıklamalarındaki ifadeler Hollandalı sanat tarihçilerinin yaklaşımıyla tezat oluşturuyor. Orijinal belgenin yıprandığını ve Ayasofya ile Süleymaniye gibi yapıların görselliğini kaybettiğini iddia eden ressam, “Bu eseri yaparken çok sıkıntı çektik çünkü orijinal eser çok büyük bir hasar almıştı. Eseri bilimsel metotlarla tarihimize kazandırdık ve de millileştirdik” açıklamasında bulundu. Lorck’un Batı sanat tarihi açısından eşsiz bir diplomatik ve görsel belge kabul edilen panoramasına yapılan bu “yerelleştirme” ve yeniden tamamlama müdahalesi, eserin özgünlüğü ve tarihsel dokusu üzerindeki tartışmaları da beraberinde getiriyor.
Lorck’un İzinde Pera’dan New York’a İstanbul Silüeti
Melchior Lorck’un eserinde kendisini Pera (Galata) sırtlarında çizerken resmettiği tarihi detaylara vurgu yapan Soytürk, kopyasında bu ayrıntıları koruduğunu ve Osmanlı döneminin eksik parçalarını kendi çizimleriyle tamamladığını ifade etti. “Cemali” adını verdiği mürekkep tekniğiyle hazırladığı 22 parçalık devasa panoyu New York’ta ve Birleşmiş Milletler binasında sergilemeyi hedefleyen sanatçı, akademik sponsorluk ve kurum desteği arayışını sürdürüyor. Leiden’deki aslına sadakat tartışmaları bir yana, Flaman/Hollanda usta Lorck’un 16. yüzyıl İstanbul’una tuttuğu ışık, yüzyıllar sonra Amerika kıtasında yeniden gündemin üst sıralarına oturmuş durumda.
Daha önce “Medeniyetin Başkenti İstanbul” adlı çalışmasıyla uluslararası birçok sergiye imza atan Soytürk’ün eserlerinde daha çok tarihi Türk evleri, sokaklar, çeşmeler, hanlar, hamamlar, külliyeler, sadaka taşları, nişan taşları, kuş evleri, önceki medeniyetlerin izlerini taşıyan yapılar ve üzerine işlenmiş el sanatları gibi objeler göze çarpıyor.
Aynı zamanda Soytürk’ün bu çalışmasının 2010 yılında Ankara’da TBMM’ye bağlı Necati Bey Kültür Evi’nde sergilendiği de kayıtlarda yer alıyor.
Kaynak: Mücahit Oktay, Islam Doğru – Anadolu Ajansı
