Yaygın olarak sağlıklı sindirimle ilişkilendirilen probiyotiklerin, sanılanın aksine bazı durumlarda enfeksiyonlara davetiye çıkarabileceği ortaya çıktı. Bilim Dünyasındaki Şok Etkisi Yaratan Araştırmaya göre Bazı Probiyotikler Zararlı Bakterilere Kapı Aralıyor
Fareler üzerinde yapılan yeni bir araştırma, iki farklı Lactobacillus türünün C. difficile enfeksiyonu üzerindeki zıt etkilerini gözler önüne serdi. Popüler bir probiyotik olan Lactobacillus acidophilus‘un antibiyotik sonrası enfeksiyonu kolaylaştırdığı, buna karşılık bir diğer tür olan Lactobacillus gasseri‘nin ise enfeksiyonla mücadele ettiği belirlendi. Bu şaşırtıcı bulgu, her probiyotiğin aynı olmadığı ve doğru türün seçilmesinin kritik önem taşıdığına işaret ediyor.
Dost Bakterilerde Beklenmedik Ayrışma
Sağlıklı Yaşamın Yeni Paradoksu: Probiyotik Seçimi Hayat Kurtarabilir ya da Enfeksiyonlara Davetiye Çıkarabilir
''İnsanlar, yoğurt ve çeşitli takviyeler aracılığıyla tükettikleri probiyotiklerin, genellikle bağırsak sağlığına olumlu katkılar sağladığına inanıyor. Özellikle Lactobacillus türleri, bu faydalı etkileriyle biliniyor. Ancak, Kuzey Karolina Eyalet Üniversitesi’nden mikrobiyolog Matthew Foley ve ekibinin fareler üzerinde yaptığı son araştırma, bu genel kabulü sarsacak nitelikte. mBio dergisinde 21 Temmuz’da yayımlanan makale, bazı probiyotiklerin, özellikle de yakın zamanda antibiyotik tedavisi görmüş bağırsaklarda, patojenlerin tutunmasını kolaylaştırabileceğini ortaya koydu.
Araştırma, antibiyotiklerle bağırsak mikrobiyomu zayıflatılmış farelere tek doz Lactobacillus acidophilus verilmesinin, Clostridioides difficile‘in bağırsakta yerleşmesini kolaylaştırdığını gösteriyor. C. difficile, antibiyotik kullanımı sonrası ortaya çıkabilen ve şiddetli, hatta yaşamı tehdit eden ishale neden olabilen tehlikeli bir patojen. Beklenenin aksine, aynı deneyde kullanılan bir diğer probiyotik türü olan Lactobacillus gasseri Lg-36, farelerin C. difficile enfeksiyonuna karşı direncini artırdı.
Çalışmayı yürüten bilim insanları, başlangıçta bu iki Lactobacillus türünün patojeni uzaklaştırma yeteneklerinde küçük farklılıklar olmasını beklediklerini, ancak sonuçların “tamamen zıt” olmasının kendilerini şaşırttığını belirtiyor. Matthew Foley, “Birini kullandığınızda daha kötü hale geliyor, diğerini kullandığınızda ise daha iyi hale geliyor” diyerek bulguların çarpıcılığını vurguladı. Bu dramatik ayrışma, probiyotiklerin tek bir çatı altında değerlendirilemeyeceği gerçeğini ortaya koyuyor.
Farkın Arkasındaki Genetik ve Mekanizmalar
Peki, bu iki dost bakteri türü arasındaki zıt etkinin altında yatan sebep neydi? Araştırmacılar, sorunun cevabını genetik ve metabolik farklılıklarda buldu. Lactobacillus gasseri Lg-36 türünün, C. difficile ile doğrudan savaşabilecek antibakteriyel peptidler üretmekten sorumlu genlerin ekstra kopyalarına sahip olduğu belirlendi. N.C. Eyalet Üniversitesi mikrobiyologlarından Rodolphe Barrangou, bu keşfin, probiyotiklerde türden ziyade suşun ne kadar önemli olduğunu gösterdiğini belirtiyor. Aynı tür içindeki farklı suşların bile antibakteriyel gen sayıları farklılık gösterebilir ve bu durum, sonuçları kökten değiştirebilir.
Doğrudan savaşın yanı sıra, dolaylı etkiler de gözlemlendi. Lactobacillus gasseri Lg-36, farelerin bağırsaklarında Muribaculaceae adındaki faydalı bakterilerin büyümesini teşvik etti. Muribaculaceae bakterileri, C. difficile‘in tercih ettiği besin maddeleri için onunla rekabete girerek patojeni etkili bir şekilde aç bırakıyor. Bu, “besin için rekabet” olarak bilinen bir süreç. Buna karşılık, Lactobacillus acidophilus, görünüşe göre C. difficile‘i dolaylı yoldan besleyerek işleri zorlaştırıyor. Araştırmacılar, L. acidophilus‘un proteinleri parçalayarak, C. difficile‘in büyümesi için ihtiyaç duyduğu amino asitleri ürettiğini düşünüyor. Bu beklenmedik besleme eylemi, antibiyotik sonrası zayıflamış bağırsak florasında C. difficile‘in kolayca çoğalmasına zemin hazırlıyor.
Bu dolaylı etkilerin kalıcı olduğu da gözlemlendi. Lactobacillus gasseri Lg-36 farelerin bağırsaklarından geçip gittikten sonra bile, Muribaculaceae bakterilerinin büyümesini teşvik ederek uzun süreli bir etki bıraktığı saptandı. Barrangou, bağırsakta sadece geçici olarak bulunan mikrop türlerinin bile kalıcı bir iz bırakabilmesinin hafife alınan bir bulgu olduğunu vurguluyor.
İnsanlar İçin Anlamı ve Gelecek
Bu fare çalışmasının sonuçları, probiyotik kullanıcıları için önemli soruları gündeme getiriyor. Araştırmacılar, bulguların doğrudan insanlara uygulanamayacağını belirtse de, elde edilen veriler probiyotiklerin etkinliği ve güvenilirliği konusunda daha fazla araştırmaya ihtiyaç duyulduğuna işaret ediyor. Piyasada satılan probiyotik takviyeleri genellikle birden fazla Lactobacillus türü ve farklı suşların karışımını içeriyor. Araştırma ekibi henüz bu tür karışımları test etmedi.
Ayrıca, bir probiyotik suşunun davranışı, bireyin sağlık durumuna (sağlıklı veya hasta), kullanılan probiyotik karışımına ve kişinin mevcut bağırsak mikrobiyomuna bağlı olarak değişebilir. Rodolphe Barrangou’nun da belirttiği gibi, “Tüm probiyotikler aynı değildir, tüm hastalıklar aynı değildir… Tüm sonuçlar da aynı değildir.” Bu durum, doktorların ve probiyotik üreticilerinin hastanın özel durumunu dikkate alarak daha kişiselleştirilmiş yaklaşımlar geliştirmesi gerektiğine işaret ediyor.
Bu çalışma, probiyotiklerin “herkese uyan tek beden” çözümü olmadığını ve bireyselleştirilmiş mikrobiyom tedavilerinin geleceğini müjdeliyor. Tüketiciler için ise bu, bilinçli seçim yapmanın önemini vurguluyor. Artık probiyotik seçerken sadece “faydalı bakteri” ibaresine güvenmek yerine, kullanılan suşun özelliklerini ve olası etkilerini araştırmanın daha güvenli bir yol olabileceği ortaya çıkıyor. Bu çarpıcı bulgu, bağırsak sağlığı ve mikrobiyom araştırmalarında yeni bir dönüm noktası olabilir.
Yaşar Yavuz – nhaber.nl
