DEN HAAG – Hollanda’da 29 Ekim 2025’te yapılacak Temsilciler Meclisi seçimleri öncesinde sağ parti JA21’in lideri Joost Eerdmans, dikkat çeken açıklamalarda bulunuyor. Eerdmans, PVV lideri Geert Wilders’ın seçimleri kazanması halinde başbakan olması gerektiğini savunarak, “antidemokratik” dışlama politikalarını eleştiriyor.
JA21’in Hızlı Yükselişi
1971 yılında Harderwijk’te doğan Joost Eerdmans, Rotterdam’da yaşayan deneyimli bir politikacı. 2002 yılında LPF ile parlamentoya giren Eerdmans, Rotterdam Belediyesi’nde uzun yıllar çeşitli görevlerde bulundu. 2020 yılında Annabel Nanninga ile birlikte Forum voor Democratie’den (FvD) ayrılarak JA21’i kurdu.
Son anketlere göre Joost Eerdmans liderliğindeki JA21 partisi 9 ila 13 sandalye aralığına yükseldi. Bu, partinin 2023 seçimlerinde aldığı tek sandalyeden ciddi bir artış anlamına geliyor. Eerdmans’ın başarısının ardında yatan faktörlerden biri, PVV’nin iktidar ortağı olarak performansına yönelik eleştiriler. “Wilders’a bir oy, muhalefet oyudur” diyen Eerdmans, kendi partisinin gerçekten yönetmeye hazır bir sağ alternatif sunduğunu vurguluyor.
''Wilders Başbakan Olmalıydı’
JA21 lideri Volkskrant gazetesine yaptığı açıklamada, Wilders’ın başbakanlık görevinden dışlanmasının “inanılmaz derecede güvenilmez ve antidemokratik” olduğunu ifade etti. Eerdmans, “Sol görüşlü insanlara sık sık söyledim: Wilders’ı başbakan yapmalıydılar. Eğer Wilders’ın koalisyondan muhalefet yapmasını istemiyorsanız, ona neler yapabileceğini gösterme şansını tam olarak vermelisiniz” dedi.
Bu açıklamalar, PVV’nin koalisyondan çekilmesi üzerine Başbakan Dick Schoof’un istifa etmesi ve ülkenin erken seçime gitmesi sonrasında geldi. Eerdmans, Wilders’ın formatör masasında çok fazla taviz verdiğini düşünüyor ve “şimdi atağa geçmeli” diyor.
Gerçekçi Sağ’ Koalisyon Planı
Eerdmans, seçim sonrasında PVV, VVD, BBB ve SGP ile “gerçekçi sağ” bir koalisyon kurmayı hedefliyor. JA21 lideri, partisinin hükümete katılmaya ve uzlaşma yapmaya hazır olduğunu belirtiyor. “Tüm zamanınızı ideallerinizin peşinden koşarak geçiremezsiniz” diyen Eerdmans, pragmatik bir yaklaşım sergilemeye hazır olduklarını gösteriyor.
Partinin 61 sayfalık seçim programı, “geniş muhafazakar-liberal” bir vizyon sunuyor. Program, sınır kontrolü, ekonomik özgürlük, hukuk ve düzen ile daha küçük bir hükümet odağında şekilleniyor.
Groningen Gaz Üretimi Tartışması
Eerdmans’ın en tartışmalı önerilerinden biri, Groningen’de gaz üretiminin “sınırlı ama en kısa sürede” yeniden başlatılması. Bu öneri, jeopolitik gerginlikler ve Rusya’dan gaz ithalatını azaltma isteği gerekçesiyle savunuluyor.
Ancak bu teklif, Genel Siyasi Görüşmeler sırasında birçok partiden sert eleştiri aldı. SP Grup Başkanı Jimmy Dijk, Groningerlar’a bir daha asla gaz çıkarılmayacağı sözü verildiğini hatırlatarak Eerdmans’ı “güvenilmez” olmakla suçladı.
Eerdmans, TV programı Vandaag Inside’da Johan Derksen ile de bu konuda tartışmaya girdi. Evler güçlendirilip mağdurlar tazmin edildiğinde üretimin güvenli şekilde yeniden başlatılabileceğini savundu. Ancak yerel basın, bu iddiaların doğruluğunu sorguladı.
Seçim Öncesi Tabloda Belirsizlik
29 Ekim’de yapılacak seçimler öncesinde anketler, PVV’nin en büyük parti olarak öne çıktığını gösteriyor. Ancak GroenLinks-PvdA birliği yakın takipte. JA21’in yükselişi özellikle dikkat çekici çünkü parti, hem VVD’den hem de PVV’den oy kazanıyor gibi görünüyor.
Son verilere göre, seçmen tercihleri son derece değişken durumda. Şimdiden hangi partiye oy vereceğini bilen seçmenlerin yanı sıra hangi partiyi tercih edeceğini bilmeyen “kararsız seçmenler” de bulunuyor. Bu durum, seçim gününe kadar önemli değişiklikler yaşanabileceğini gösteriyor.
Ayrıca, uzun süredir meclis dışında kalan 50Plus Partisi de yeniden Temsilciler Meclisi’ne girme ihtimali taşıyor. Parti 0 ila 2 sandalye aralığında ölçülüyor.
Hollanda Siyasetinde Sağ Bloğun Konsolidasyonu
Eerdmans’ın stratejisi, dağınık sağ blokta birleştirici bir rol oynamaya dayanıyor. Forum voor Democratie’nin düşüşü ve NSC’nin parlamentodan çıkma tehlikesi karşısında, JA21 kendini “sorumlu sağ” alternatif olarak konumlandırıyor.
Eski Leefbaar Rotterdam üyesi Eerdmans, 2002’de Lijst Pim Fortuyn ile parlamentoya girdi. 2009-2014 yılları arasında Capelle aan den IJssel’de, 2014-2018 arasında ise Rotterdam’da belediye meclis üyesi olarak görev yaptı. Geçtiğimiz hafta sonu yapılan parti kongresinde, üyelerin yüzde 99,5’i Eerdmans’ın liderliğini onayladı.
Kampanya Süreci
Dün akşam JA21 lideri Joost Eerdmans, Nieuwsuur programına konuk olarak partinin politikalarını anlattı. Program, seçimlere kadar tüm parti liderlerini konuk edecek.
Seçim Kurulu (Kiesraad), seçime katılabilecek partileri 18 Ağustos’ta açıkladı. Şimdi partiler yoğun kampanya sürecine girmiş durumda.
Sonuç ve Beklentiler
Hollanda siyasetinde sağ partilerin yükselişi devam ederken, Eerdmans’ın pragmatik yaklaşımı ve koalisyon kurma isteği, onun Wilders’tan farklılaşmasını sağlıyor. 29 Ekim seçimlerinin ardından JA21’in hükümet kurma sürecinde kritik bir rol oynayıp oynamayacağı merakla bekleniyor.
Seçim sonuçlarının, Hollanda’nın göç, enerji ve Avrupa politikalarında önemli değişikliklere yol açması bekleniyor. Eerdmans’ın “gerçekçi sağ” vizyonunun ne ölçüde karşılık bulacağı ise sandık başında netleşecek.
150 sandalyeli Temsilciler Meclisi’nde koalisyon kurmak için en az 76 sandalye gerekiyor. Anketler, hiçbir partinin tek başına çoğunluk sağlayamayacağını gösterirken, seçim sonrası koalisyon görüşmelerinin uzun ve zorlu geçeceği tahmin ediliyor.
