Hollanda hükümeti, AOW emeklilik yaşının insanların ortalama yaşam süresindeki artışa birebir bağlanması planından vazgeçti. Karar, özellikle ilerleyen yıllarda emekli olması beklenen çalışanlar açısından önemli bir değişiklik olarak değerlendiriliyor. Ancak bu karar, AOW yaşının artık hiçbir zaman yükselmeyeceği anlamına gelmiyor.
AOW sistemi nasıl işliyor?
Hollanda’da AOW, devlet tarafından ödenen temel yaşlılık aylığıdır. Bir kişinin AOW almaya başlayacağı yaş, doğum tarihine göre belirleniyor.
Mevcut sistemde AOW yaşı, Hollanda’daki ortalama yaşam beklentisiyle bağlantılı. Ancak bu bağlantı doğrudan birebir değil; yaşam beklentisindeki değişiklik belirli bir formülle emeklilik yaşına yansıtılıyor.
AOW yaşının en az beş yıl önceden belirlenmesi gerekiyor. Böylece çalışanların ne zaman AOW almaya hak kazanacaklarını önceden bilmeleri amaçlanıyor.
Hükümet neyi değiştirmek istiyordu?
Hollanda’daki mevcut hükümetin koalisyon anlaşmasında daha ileri bir değişiklik planlanmıştı.
Buna göre 1 Ocak 2033’ten itibaren AOW yaşının yaşam beklentisindeki artışa birebir bağlanması öngörülüyordu.
Örneğin insanların ortalama yaşam süresinin bir yıl artması durumunda, AOW yaşının da buna paralel olarak bir yıl yükselmesi hedefleniyordu.
Hükümet bu değişiklikle yaşlanan nüfus karşısında AOW sisteminin uzun vadede mali olarak sürdürülebilir olmasını amaçlıyordu.
Ancak bu plan siyasi ve sosyal açıdan ciddi tartışmalara yol açtı.
Şimdi ne oldu?
Prinsjesdag kapsamında açıklanan 2027 bütçesinde hükümet bu planı resmen geri çekti.
Hükümetin açıklamasına göre AOW yaşının yaşam beklentisine **birebir bağlanması artık bütçede yer almıyor.**
Başbakan Rob Jetten hükümeti bunun yerine sendikalar ve işverenlerle sosyal güvenliğin geleceği konusunda görüşmeler yapmak istiyor.
Hükümet, AOW’nun yanı sıra WW ve WIA gibi sosyal güvenlik sistemlerinin geleceğini de işverenler ve çalışan temsilcileriyle birlikte ele almak istiyor.
Peki bu karar emekliliği yaklaşanlar için ne anlama geliyor?
Burada önemli bir ayrıntı var.
Bu karar, “Hollanda’da emeklilik yaşı artık artmayacak” anlamına gelmiyor.
Şu anda daha önce belirlenmiş AOW yaşları geçerli olmaya devam ediyor.
Resmî verilere göre:
*2026: 67 yaş
*2027: 67 yaş
*2028: 67 yaş 3 ay
*2029: 67 yaş 3 ay
*2030: 67 yaş 3 ay
*2031: 67 yaş 3 ay
AOW yaşı kişinin doğum tarihine göre değişebildiği için herkesin kendi durumunu ayrıca kontrol etmesi gerekiyor.
Dolayısıyla bugün itibarıyla emeklilik tarihi yaklaşmış olan bir kişinin AOW hakkı, bu son siyasi karardan dolayı otomatik olarak değişmiyor.
“Yaşam süresi uzarsa emeklilik yaşı da aynı oranda mı yükselecek?”
Planlanan yeni sistem açısından cevap artık hayır.
Hükümetin vazgeçtiği düzenleme tam olarak bunu öngörüyordu: insanların ortalama yaşam süresindeki artışın AOW yaşına birebir yansıtılması.
Örneğin ortalama yaşam beklentisi bir yıl artarsa, AOW yaşının da bir yıl artırılması gündeme gelecekti.
Ancak hükümet bu modeli mevcut bütçeden çıkardı.
Bu nedenle özellikle genç çalışanların gelecekte hangi yaşta AOW alacağı konusunda yeni bir sistemin nasıl şekilleneceği henüz kesinleşmiş değil.
Sendikalar neden önemli?
Hükümet AOW konusunda tek başına yeni bir düzenleme yapmak yerine sosyal taraflarla görüşmek istiyor.
Burada üç önemli taraf bulunuyor:
Hükümet – İşverenler – Sendikalar
Amaç, Hollanda’nın yaşlanan nüfusu nedeniyle sosyal güvenlik sisteminin gelecekte nasıl finanse edileceği ve insanların çalışma hayatının nasıl düzenleneceği konusunda daha geniş bir anlaşmaya ulaşmak.
Hükümet, bu görüşmelerin yalnızca AOW ile sınırlı kalmasını istemiyor. İşsizlik sigortası, iş göremezlik ödemeleri ve çalışma hayatının geleceği de görüşmelerin kapsamında olacak.
WW konusunda da önemli erteleme
AOW kararının yanında sosyal güvenlik sisteminin diğer bölümlerinde de değişiklik yapıldı.
Hükümet, daha önce planlanan WW süresinin kısaltılmasını 2029’a erteledi.
Buna göre söz konusu değişikliğin yürürlüğe girmesi 1 Ocak 2029’a bırakıldı.
Ayrıca UWV’nin işsizlik ve diğer bazı ödemelerin hesaplanmasında kullandığı maksimum günlük ücretin yüzde 20 azaltılması planından da vazgeçildi.
Emekliler açısından başka bir değişiklik var mı?
Hükümetin 2027 bütçesindeki satın alma gücü hesaplamalarına göre ortalama emeklinin satın alma gücünün **yüzde 0,3 oranında artması** bekleniyor.
Buna karşılık hükümet, yaşlılara uygulanan vergi indirimlerinden birinin 100 euro azaltılmasını planlıyor.
Yani AOW yaşının artırılması konusunda geri adım atılması, emeklilerin bütün mali yüklerinin ortadan kalktığı anlamına gelmiyor. Vergiler, enerji giderleri ve diğer yaşam maliyetleri emeklilerin bütçesini etkilemeye devam edecek.
Türk vatandaşları için neden önemli?
Hollanda’da uzun yıllar çalışan ve prim ödeyen binlerce Türk vatandaşı açısından AOW konusu doğrudan önem taşıyor.
Özellikle Hollanda’da çalışan Türk vatandaşlarının emeklilik planlarını yaparken yalnızca AOW’yu değil, varsa işveren emekliliğini ve diğer emeklilik gelirlerini de hesaba katması gerekiyor.
AOW, Hollanda’daki temel devlet emekliliği olduğundan, AOW yaşındaki değişiklik insanların emeklilik planlamasını doğrudan etkileyebiliyor.
Bu nedenle yeni düzenlemenin özellikle Hollanda’da uzun süredir çalışan Türk toplumunda yakından takip edilmesi bekleniyor.
Sonuç: Şimdilik belirsizlik sona erdi, ancak tartışma bitmedi
Hollanda hükümeti, AOW yaşının yaşam beklentisine birebir bağlanması planından vazgeçerek önemli bir geri adım attı.
Ancak bu, AOW sisteminin geleceğinin tamamen kesinleştiği anlamına gelmiyor.
Hükümet önümüzdeki dönemde sendikalar ve işverenlerle sosyal güvenlik sisteminin geleceğini görüşmeye devam edecek.
Dolayısıyla 2031 sonrasında AOW yaşının nasıl belirleneceği konusunda yeni bir düzenleme yapılması ihtimali halen masada.
Şimdilik kesin olan ise şu:
AOW yaşının yaşam beklentisine birebir bağlanmasını öngören yeni sistem hükümetin 2027 bütçesinden çıkarıldı.
Vatandaşların kendi AOW yaşlarını ise doğum tarihleri üzerinden SVB’nin resmi hesaplama sistemiyle kontrol etmeleri gerekiyor.
Nhaber.nl
