Yaklaşık 60 araştırmacının görev aldığı çalışma, Orange-Nassau Hanedanı’nın Hollanda’nın sömürgecilik sistemiyle ilişkisini inceledi. Araştırmada hanedanın 19. yüzyılda sömürgecilikten bugünkü değeriyle yaklaşık 500 milyon Euro gelir sağladığı hesaplandı. Kral Willem-Alexander’ın 2022’de başlattığı araştırmada Orange-Nassau Hanedanı’nın sömürgecilikle ilişkisi 1600’lü yıllardan günümüze kadar incelendi. Beş kitapta yayımlanan çalışma, hanedanın siyasi tutumlarının yanı sıra sömürgecilikten sağlanan ekonomik gelirleri de ele aldı.

Hollanda Hanedanı Kölecilikten 500 milyon Euro kazanmış

Hollanda’da Orange-Nassau Hanedanı’nın sömürge tarihindeki rolünü inceleyen kapsamlı araştırma tamamlandı. Leiden Üniversitesi bünyesinde Prof. Gert Oostindie’nin yaklaşık 60 kişilik ekiple yürüttüğü çalışma, hanedanın yüzyıllar boyunca Hollanda sömürgeciliğini desteklediğini ve bu sistemden önemli ekonomik kazanç sağladığını ortaya koydu.

Araştırmanın sonuçları, Leiden Üniversitesi Akademi Binası’nda düzenlenen törende Kral Willem-Alexander’a sunuldu. Yaklaşık 1600’lü yıllardan günümüze kadar uzanan dönemi kapsayan araştırmanın sonuçları beş kitap halinde hazırlandı.

Orange-Nassau Hanedanı sömürgeciliği destekledi

Araştırmaya göre Orange-Nassau Hanedanı, Hollanda sömürgeciliğine “inançla ve esaslı bir çekince taşımadan” dahil oldu.

Çalışmada, Kraliçe Wilhelmina da dahil olmak üzere Hollanda’da hüküm süren krallar ve kraliçelerin sömürgeciliği Hollanda açısından meşru ve önemli gördüğü belirtildi. Sömürge savaşları ile sömürge topraklarındaki isyanların şiddet kullanılarak bastırılması da hanedan tarafından kaçınılmaz ve haklı kabul edildi.

Araştırmacılar, hanedan mensuplarının açıkça ırkçı ifadelerine çok az rastlandığını ancak kraliyet ailesinin Avrupa ve beyaz üstünlüğünü esas alan sömürge politikalarını desteklediğini belirledi.

Hollanda kraliyet ailesi köleliğe nasıl yaklaştı?

Araştırmada Kral Willem I’in köle ticareti ve köleliğe karşı çıkmadığı tespit edildi. 19. yüzyılda hüküm süren Willem II ve Willem III ise kölelik konusunda farklı görüşlere sahip olmalarına rağmen köleliğin kaldırılmasını desteklemedi.

Araştırmanın sonuçlarının açıklandığı törende konuşan Prof. Gert Oostindie, dönemin koşullarının hanedan üyelerinin tutumları için mazeret olarak görülmemesi gerektiğini söyledi.

Oostindie, kölelik karşıtı düşüncelerin dönemin Hollanda toplumunda bulunduğunu ve kraliyet ailesinin farklı bir tutum sergileyerek örnek olabileceğini ifade etti.

Sömürge politikasının tamamını kraliyet belirlemiyordu

Araştırmada, Orange-Nassau Hanedanı’nın sömürgeciliğe verdiği desteğin Hollanda’nın sömürge politikasını tek başına belirlediği anlamına gelmediği de vurgulandı.

Hanedan mensuplarının sömürge meseleleri üzerindeki yetkisinin sınırlı kaldığı, sömürge politikasında Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC), Batı Hindistan Şirketi ve Genel Meclis’in (Staten-Generaal) belirleyici olduğu belirtildi.

Araştırmacılara göre bu nedenle hanedanın sömürgeciliğe desteği, politikanın tek kaynağı olmaktan ziyade dönemin siyasal ve ekonomik düzeni içerisindeki önemli unsurlardan birini oluşturdu.

Hollanda kraliyetinin sömürgecilikten kazancı yaklaşık 500 milyon avro

Araştırmanın dikkat çeken sonuçlarından biri de Orange-Nassau Hanedanı’nın sömürgecilikten elde ettiği ekonomik kazanç oldu.

Çalışmaya göre sömürgecilik, hanedan açısından hem ulusal ve uluslararası prestij sağlayan hem de gelir oluşturan bir kaynak haline geldi. Özellikle 19. yüzyılda hanedanın sömürgecilikten bugünkü değerle yaklaşık 500 milyon avro kazanç sağladığı belirtildi.

Bu gelirde Hollanda Doğu Hindistan Şirketi’nin ve daha sonraki dönemde Hollanda Doğu Hint Adaları’nın, yani bugünkü Endonezya’nın, önemli rol oynadığı kaydedildi.

Oostindie, Orange-Nassau Hanedanı’nın Hollanda sömürgeciliğine güçlü biçimde dahil olduğunu ve bu nedenle “ortak sorumlu” olarak değerlendirilebileceğini söyledi.

Kral Willem-Alexander: “Bu sonuç beni derinden etkiliyor”

Araştırmanın sonuçlarını değerlendiren Kral Willem-Alexander, çalışmanın geçmişe ilişkin önemli bir açıklık sağladığını belirtti.

Willem-Alexander, araştırmanın sonuçlarının “acı ve yüzleştirici” olduğunu ve kendisini derinden etkilediğini söyledi.

Araştırmanın sonuçlarını benimsediğini belirten Kral, geçmişin değiştirilemeyeceğini ancak bugüne ve geleceğe olumlu katkı sağlamak için çalışabileceğini ifade etti.

Willem-Alexander, araştırmanın ortaya koyduğu tarihsel perspektifin iyileşme, bağ kurma ve uzlaşma çabaları açısından önemli olduğunu belirtti.

Araştırmayı Kral Willem-Alexander başlattı

Hollanda Kraliyet Sarayı’nın açıklamasına göre araştırma Kral Willem-Alexander’ın girişimiyle 2022’de başlatıldı.

Saraya göre Kral, araştırmanın tasarımına, yürütülmesine ve sonuçların ifade edilmesine içerik açısından müdahale etmedi.

Araştırma ekibine, Kraliyet Koleksiyonları tarafından yönetilen saray özel arşivlerindeki ilgili kaynaklara erişim sağlandı.

Çalışmanın, Orange-Nassau Hanedanı’nın Hollanda’nın sömürgecilik tarihi ve kölelik sistemiyle ilişkisine ilişkin kapsamlı akademik incelemelerden biri olduğu belirtildi.

Kaynak: Selman Aksünger – AA