Hollanda’da hastalık nedeniyle çalışamayan binlerce kişinin WIA ödemelerinde hata yapıldığı ortaya çıktı. UWV, 2020-2024 döneminde ödemeleri yanlış hesaplanmış olabilecek 52 bin dosyayı yeniden incelemeye başladı. Bazı kişilerin yıllarca eksik, bazılarının ise fazla ödeme aldığı belirlendi.
Hollanda’da hastalık veya iş göremezlik nedeniyle WIA ödeneğinden yararlanan binlerce kişi için yeni bir dönem başlamıştır. Çalışan Sigortaları Kurumu (UWV), ödemelerin hatalı hesaplandığı dosyaları yeniden inceleyerek yaşanan mağduriyetleri gidermek amacıyla kapsamlı bir iyileştirme ve telafi süreci başlatmıştır.
UWV tarafından gerçekleştirilen incelemelere göre, 2020 ile 2024 yılları arasında yaklaşık 52 bin kişinin WIA ödeneklerinin hatalı hesaplanmış olabileceği tahmin edilmektedir.
Bazıları binlerce euro eksik aldı
Hollanda Sayıştayı’nın (Algemene Rekenkamer) bulgularına göre, ilgili dönemde en az 16 bin kişinin olması gerekenden daha düşük miktarda WIA ödemesi aldığı tespit edilmiştir.
Bazı dosyalarda fark birkaç yüz euro ile sınırlı kalırken, bazı kişilerde toplam kayıp 25 bin euroya kadar çıkabiliyor.
Bunun yanında en az 12 bin kişinin de olması gerekenden daha fazla ödeme aldığı belirlendi.
Maaike’nin aylardır kafası karışık
WIA mağdurlarından biri olan Maaike Keesen, daha önce insan kaynakları alanında öğretmen olarak çalışıyordu. Meme kanserine yakalanmasının ardından gördüğü tedavi ve ağır yan etkiler nedeniyle çalışmaya devam edemedi.
Keesen, UWV’den kendisine gönderilen bir mektupta şu ifadeyle karşılaştı:
“WIA ödeneğinizin hesaplanmasında hata yapmış olabiliriz.”
Ancak aradan yaklaşık bir yıl geçmesine rağmen kendisine ne kadar eksik ya da fazla ödeme yapıldığı konusunda net bir bilgi verilmedi.
Keesen, kendi hesaplamalarına göre her ay yaklaşık 200 euro eksik ödeme almış olabileceğini düşünüyor.
Yaşadığı süreci, “Sürekli kötü sürprizlerle karşılaştım” sözleriyle anlatan Keesen, UWV ile yaptığı ilk görüşmenin ardından yaşadığı stresi de dile getiriyor.
Hataların nedeni: Karmaşık hesaplama sistemi
UWV’ye göre sorunların önemli bir bölümü, WIA ödemelerinin hesaplanmasındaki karmaşık sistemden kaynaklanıyor.
Örneğin bir çalışanın tatil ödeneği birikmiş ancak henüz hesabına yatırılmamışsa, bu durum bazı hesaplamalarda yanlış sonuçlara yol açabiliyor.
Benzer şekilde çalışanların sahip olduğu bireysel tercih bütçeleri (IKB) de WIA hesaplamalarında sorunlara neden olabiliyor.
Bu nedenle UWV, 52 bin dosyayı yeniden hesaplamak zorunda kaldı.
Koronavirüs dönemindeki evden çalışma da etkili oldu
Hollanda Sayıştayı, hataların artmasında koronavirüs dönemindeki çalışma koşullarının da etkili olduğunu belirledi.
Pandemi döneminde UWV çalışanlarının büyük bölümünün evden çalışması nedeniyle çalışanlar arasındaki karşılıklı yardım ve kontrol mekanizmalarının zayıfladığı, bunun da daha fazla hesaplama hatasına yol açtığı sonucuna varıldı.
Sayıştay ayrıca WIA sisteminin o kadar karmaşık olduğunu belirtiyor ki, sıradan vatandaşların kendilerine yapılan ödemenin doğru olup olmadığını kendi başlarına kontrol etmeleri oldukça zor.
Fazla ödeme alanlardan para geri istenmeyecek
Operasyonun dikkat çeken noktalarından biri de fazla ödeme alan kişilerden paranın geri istenmemesi oldu.
Örneğin Philippe Penders’ın kendi hesaplamalarına göre yaklaşık 7.500 euro fazla ödeme aldığı ortaya çıktı.
Penders, fazla parayı geri ödemek zorunda olmamasının kendisi için rahatlatıcı olduğunu ancak bu durumun da karmaşık duygular yarattığını söylüyor.
Yıllardır sınırlı şekilde çalışabildiğini ve yalnızca ödenekle geçindiğini belirten Penders, “O para artık bende değil” diyerek yaşadığı ekonomik sıkıntıya dikkat çekiyor.
Yaklaşık bir yıl süren belirsizliğin ardından parayı geri ödemek zorunda olmadığını öğrenmesi ise kendisi için büyük bir rahatlama olmuş.
150 kişinin WIA hesabını kontrol etti
İlginç bir şekilde Penders, yaşadığı süreç sonrasında WIA hesaplamaları konusunda uzmanlaşarak başkalarına da yardımcı olmaya başladı.
Amstelveen’deki evinin mutfak masasında küçük bir çalışma yürüten Penders, bugüne kadar yaklaşık 150 kişinin WIA ödemesini yeniden hesapladığını belirtiyor.
Bunların arasında Maaike Keesen’in dosyası da bulunuyor.
Penders, yaşananların tüm sorumluluğunun UWV’ye yüklenmesinin de doğru olmadığını düşünüyor.
Çünkü işverenlerin UWV’ye çok sayıda bilgi göndermesi gerekiyor. Çalışanın izin kullanması gibi bilgilerin yanlış veya eksik bildirilmesi de daha sonra WIA hesaplamalarının hatalı yapılmasına neden olabiliyor.
100 milyon euro bütçe ayrıldı
Hollanda hükümeti, yaşanan sorunların giderilmesi için yaklaşık 100 milyon euro kaynak ayırdı.
UWV’nin açıklamasına göre tüm dosyaların yeniden incelenmesi ve mağdurların ödemelerinin tamamlanması 2027 yılı sonuna kadar sürebilecek.
Bu süreçte hem eksik ödeme alanların mağduriyetlerinin giderilmesi hem de fazla ödeme alan kişilerin durumlarının netleştirilmesi hedefleniyor.
WIA sistemi değiştirilecek
Yaşanan sorunlar, Hollanda’daki WIA sisteminin yapısının da yeniden tartışılmasına neden oldu.
Başbakan Jetten liderliğindeki hükümet, WIA sistemini daha anlaşılır ve uygulanabilir hale getirmek amacıyla değişiklikler üzerinde çalışıyor.
Hollanda Sayıştayı ise mevcut sistemin vatandaşların kendi ödemelerini kontrol edemeyeceği kadar karmaşık olduğu uyarısında bulunuyor.
UWV ise eleştirilerin ardından çalışanların evden çalışma uygulamasını tamamen kaldırmış değil. Kurumun hedefi, çalışanların genel olarak haftada iki gün ofiste çalışması.
2027’ye kadar sürecek
WIA ödeneği alan vatandaşlar açısından en önemli nokta ise inceleme sürecinin kısa sürede tamamlanmayacak olması.
UWV’nin planına göre 52 bin dosyanın yeniden hesaplanması ve hak sahiplerine yapılması gereken ödemelerin tamamlanması 2027 yılı sonuna kadar devam edecek.
Bu nedenle UWV’den “ödeneğinizde hata olabilir” şeklinde mektup alan kişilerin, dosyalarının yeniden incelenmesini beklemeleri ve kendilerine yapılacak resmi bildirimi takip etmeleri önem taşıyor.
