Hollanda’da yaşayan vatandaşlarımızın önemli bir bölümü, ülkenin yönetim sistemi ve hangi seçimlerde oy kullanabilecekleri konusunda yeterli bilgiye sahip değil. Günlük hayatımızı doğrudan etkileyen belediye, eyalet ve ulusal yönetim arasındaki görev dağılımını bilmek ise vatandaşlık haklarını daha bilinçli kullanmak açısından büyük önem taşıyor.
Nhaber.nl olarak, Hollanda’daki Türk vatandaşlarıyla yaptığımız bir sohbette, “Belediye başkanını halk mı seçer, yoksa atamayla mı gelir?” sorusunun cevabını bilmediklerini fark ettik. Bu bilgi eksikliği dikkatimizi çekince, Nhaber.nl’in de bu konularda sorumlu olduğunu düşünerek, Hollanda’daki yönetim sistemini ve Türk vatandaşlarının seçimlerdeki durumunu okuyucularımız için anlaşılır bir şekilde ele aldık.
Hollanda’da yönetim kaç düzeyden oluşuyor?
Hollanda’da yönetim temel olarak ulusal devlet, eyaletler ve belediyeler olmak üzere üç ana düzeyde yürütülüyor. Bunlara ayrıca su yönetiminden sorumlu waterschappen (su kurulları) ekleniyor.
Ulusal yönetim
Hollanda Parlamentosu iki kanattan oluşuyor:
Tweede Kamer (Temsilciler Meclisi): Halk tarafından doğrudan seçiliyor. Yasaların hazırlanması ve hükümetin denetlenmesinde önemli görev üstleniyor.
Eerste Kamer (Senato): Halk tarafından doğrudan seçilmiyor. Senato üyeleri, eyalet meclisleri tarafından seçiliyor.
Hükümet ise başbakan ve bakanlardan oluşuyor. Kral devletin başı olmakla birlikte siyasi yetkileri sınırlı.
Eyalet yönetimi
Hollanda’da 12 eyalet bulunuyor.
Vatandaşlar eyalet meclisi olan Provinciale Staten üyelerini doğrudan seçiyor. Eyalet meclisleri daha sonra Gedeputeerde Staten adı verilen yürütme kurulunu belirliyor.
Eyaletlerin başında ise merkezi hükümet tarafından atanan Kral Komiseri (Commissaris van de Koning) bulunuyor.
Eyalet seçimlerinin bir başka önemli özelliği ise, seçilen eyalet meclislerinin daha sonra Senato üyelerini belirlemesi.
Belediye yönetimi
Vatandaşların günlük yaşamını en yakından ilgilendiren yönetim kademelerinden biri belediyeler.
Hollanda’da vatandaşlar belediye meclisini (gemeenteraad) doğrudan seçiyor. Belediye meclisi; yerel politikalar, bütçe ve belediyenin önemli kararları üzerinde söz sahibi.
Ancak burada önemli bir ayrıntı bulunuyor:
Hollanda’da belediye başkanı halk tarafından seçilmiyor.
Belediye başkanı, merkezi yönetimin belirlediği süreç sonucunda Kraliyet kararıyla atanıyor. Belediye başkanının özellikle kamu düzeni ve güvenliği konusunda önemli yetkileri bulunuyor.
Hollanda’nın özel yönetim yapısı: Su kurulları
Hollanda’nın dünyada dikkat çeken yönetim kurumlarından biri de waterschappen, yani su kurulları.
Bentler, kanallar, su seviyeleri, taşkınların önlenmesi ve atık su yönetimi gibi konularla ilgileniyorlar.
Hollanda’nın büyük bölümünün suyla mücadele ederek yaşanabilir hale getirildiği düşünüldüğünde, bu kurumların ülkedeki önemi daha iyi anlaşılıyor.
Türk vatandaşları hangi seçimlerde oy kullanabilir?
Hollanda’da yaşayan Türk vatandaşları açısından en çok merak edilen konulardan biri de oy kullanma hakkı.
Türk vatandaşı olmak, Hollanda’daki ulusal seçimlerde otomatik olarak oy kullanma hakkı sağlamıyor. Ancak belediye seçimlerinde farklı bir uygulama bulunuyor.
AB dışından gelen kişiler, gerekli şartları karşılamaları halinde belediye meclisi seçimlerinde oy kullanabiliyor.
Genel olarak bunun için kişinin:
– 18 yaşını doldurmuş olması,
– Hollanda’da bir belediyede ikamet etmesi,
– Oy kullanma hakkından mahrum edilmemiş olması,
– AB vatandaşı değilse Hollanda’da en az 5 yıl kesintisiz ve yasal olarak ikamet etmiş olması gerekiyor.
Dolayısıyla örneğin Hollanda’da yasal olarak 6 yıldır yaşayan, 18 yaşını doldurmuş bir Türk vatandaşı, gerekli diğer şartları da taşıyorsa belediye seçimlerinde oy kullanabilir.
En önemli ayrım
Hollanda’daki seçim sistemi konusunda akılda tutulması gereken temel nokta şu:
Halk → Tweede Kamer’ı seçer.
Halk → Eyalet Meclisi’ni seçer → Eyalet Meclisi Senato’yu seçer.
Halk → Belediye Meclisi’ni seçer.
Halk → Su kurullarının belirli temsilcilerini seçer.
Ancak belediye başkanı ve Kral Komiseri doğrudan halk tarafından seçilmez.
Vatandaşlarımız haklarını bilmeli
Hollanda’da yaşayan Türk toplumunun yalnızca günlük yaşamını değil, hangi kurumun hangi yetkiye sahip olduğunu ve oyunun nereye gittiğini de bilmesi gerekiyor.
Özellikle belediye seçimleri, vatandaşlarımızın yaşadığı mahalleleri, şehirleri ve günlük hayatı doğrudan etkileyen kararların alındığı önemli bir demokratik süreç.
Bu nedenle seçim dönemlerinde yalnızca adayları değil, Hollanda’daki yönetim sistemini de tanımak ve bilinçli şekilde oy kullanmak büyük önem taşıyor.
Nhaber.nl olarak amacımız, Hollanda’da yaşayan vatandaşlarımızın haklarını ve sorumluluklarını daha iyi tanımasına katkı sağlamak.
Haber: Yavuz Nufel- Nhaber.nl
