Hollanda’da kendi işini yapan binlerce girişimci, emeklilik döneminde yalnızca devletin sağladığı AOW geliriyle yetinmek zorunda kalabilir. CBS verilerine göre 2024 yılında ZZP’lilerin sadece yüzde 10,4’ü lijfrente kapsamında emeklilik primi ödedi. Evine, dükkânına veya banka hesabındaki birikime güvenen işletmeciler için asıl soru şu: Bu varlıklar emeklilikte düzenli ve yeterli bir gelir sağlayabilecek mi?
HOLLANDA’DA KENDİ İŞİNİ YAPANLAR EMEKLİLİKLERİNİ NASIL GÜVENCE ALTINA ALIYOR?
Hollanda’da restoran, kasap, kuaför, market ve benzeri işletmeleri işleten girişimciler için emeklilik planlaması büyük önem taşıyor. Kendi hesabına çalışan ZZP’liler, maaşlı çalışanlardan farklı olarak çoğunlukla işveren aracılığıyla otomatik bir emeklilik fonuna katılmıyor. Bu nedenle emeklilik döneminde ek gelir oluşturmak için kendi planlarını yapmak zorunda kalıyorlar.
Bazı girişimciler emeklilik için evlerini, iş yerlerini, Türkiye’deki taşınmazlarını veya yıllar boyunca yaptıkları tasarrufları yeterli görüyor. Ancak bu varlıkların bulunması, emeklilikte her ay düzenli gelir elde edileceği anlamına gelmiyor.
Hollanda İstatistik Kurumu CBS’nin verileri, konunun önemini ortaya koyuyor.
CBS VERİLERİ: ZZP’LİLERİN SADECE YÜZDE 10,4’Ü LİJFRENTE PRİMİ ÖDÜYOR
CBS’ye göre, 2024 yılında girişimcilikten temel gelirini elde eden yaklaşık 1,2 milyon ZZP’linin yüzde 10,4’ü, ek emeklilik birikimi amacıyla lijfrente primi ödedi. Aynı yıl bu kişilerin yüzde 15,5’i iş göremezlik sigortası için prim yatırdı.
Bu rakamlar, serbest çalışanların önemli bir bölümünün söz konusu iki finansal güvence aracından yararlanmadığını gösteriyor. Ancak lijfrente primi ödemeyen herkesin emeklilik birikimi bulunmadığını söylemek doğru olmaz. Bazı girişimciler başka tasarruflar, yatırımlar veya işletme varlıkları üzerinden emekliliklerini finanse etmeyi planlıyor.
CBS’nin 2025 yılı verilerine göre, emeklilik için ayrı bir güvence oluşturmayan girişimcilerin önemli bir bölümü bunun maliyetini yüksek buluyor veya henüz hazırlık yapmaya başlamamış durumda.
AOW TEK BAŞINA YETERLİ OLACAK MI?
Hollanda’da devlet emekliliği AOW, emeklilik gelirinin temelini oluşturuyor. Ancak alınacak tutar; kişinin sigortalı olduğu yıllara, yalnız yaşayıp yaşamadığına ve kişisel koşullarına bağlı olarak değişiyor.
SVB’nin 1 Temmuz 2026 tarihinden itibaren geçerli tam AOW tutarlarına göre:
– Yalnız yaşayanlar: Aylık 1.662,16 avro brüt.
– Evli veya birlikte yaşayanlar: Kişi başına aylık 1.139,39 avro brüt.
Bunlar tam AOW hakkına sahip kişiler için açıklanan tutarlardır. Net ödeme, vergi kesintileri ve diğer kişisel koşullara göre değişebilir.
Ayrıca Hollanda’da AOW sigortasının kapsadığı dönemdeki her yıl için yüzde 2 oranında hak birikir. Sigortalılık döneminin eksik olması, emeklilik ödemesinin de düşmesine yol açabilir.
Dolayısıyla yalnızca AOW geliriyle geçinmeyi planlayan bir girişimcinin kira, enerji, sağlık sigortası, gıda ve diğer yaşam giderlerini önceden hesaplaması gerekiyor.
EVİM VAR, DÜKKÂNIM VAR: PEKİ YA EMEKLİLİKTE?
Girişimcilerin emeklilik planlarında en sık karşılaşılan risklerden biri, sahip olunan varlıkların gelecekte sağlayacağı gelirin kesin kabul edilmesi.
Ev: Kişinin oturduğu ev önemli bir güvencedir. Ancak ev satıldığında yeni bir konut bulmak veya kira ödemek gerekebilir. Evini satmadan emeklilikte gelir elde etmek isteyenlerin kiraya verme seçeneğini de masraflar, vergiler ve olası boş kalma dönemleriyle birlikte değerlendirmesi gerekir.
İş yeri: Yıllarca emek verilerek kurulan bir işletmenin emeklilikte satılması veya devredilmesi mümkün olabilir. Fakat satış fiyatı garanti değildir. İşletmenin kârlılığı, müşteri portföyü, borçları, sektördeki gelişmeler ve alıcı bulunup bulunmaması sonuca etki eder.
Türkiye’deki taşınmazlar: Türkiye’de evi veya dükkânı bulunanlar kira geliri elde edebilir. Ancak bu gelirin Hollanda’daki yaşam giderlerine katkısı; kira düzeyi, bakım masrafları, vergiler, kur hareketleri ve taşınmazın boş kalma ihtimali dikkate alınarak hesaplanmalıdır.
Banka tasarrufları: Birikimin yalnızca hesapta durması da tek başına yeterli bir plan olmayabilir. Enflasyon, zaman içinde paranın satın alma gücünü azaltabilir. Bu nedenle birikimin gelecekteki ihtiyaçları karşılayıp karşılamayacağı hesaplanmalıdır.
EMEKLİLİK İÇİN VERGİ AVANTAJLI SEÇENEKLER VAR
Hollanda’da kendi işini yapanlar, şartları karşılamaları durumunda lijfrente sigortası, lijfrenterekening veya emeklilik amaçlı yatırım hesabı gibi seçeneklerle ek birikim oluşturabiliyor.
Belastingdienst’in açıkladığı kurallara göre, yeterli emeklilik birikimi bulunmayan kişiler belirli sınırlar içinde yaptıkları uygun lijfrente ödemelerini vergilendirilebilir gelirlerinden düşebiliyor. Bunun için kişinin yıllık vergi avantajı sağlayan katkı sınırını, yani jaarruimte miktarını hesaplaması gerekiyor.
Vergi avantajı otomatik veya sınırsız değil. Kişisel gelir, mevcut emeklilik hakları ve ilgili vergi kuralları sonucu etkiliyor. Bu nedenle girişimcilerin muhasebecileriyle veya emeklilik konusunda uzman bir danışmanla kendi durumlarını değerlendirmeleri önem taşıyor.
ZORUNLU SİGORTA TARTIŞMASI VAR, ANCAK ZORUNLU EMEKLİLİK AYRI BİR KONU
Hollanda hükümeti, serbest çalışanların uzun süreli hastalık veya iş göremezlik durumunda gelir kaybına karşı korunması için zorunlu temel sigorta üzerinde çalışıyor. Hükümetin açıkladığı plana göre, bu sigortanın 2030 civarında yürürlüğe girmesi bekleniyor; ancak yasal süreç ve uygulama ayrıntıları önemini koruyor.
Bu düzenleme, emeklilik için zorunlu birikim sistemiyle karıştırılmamalı. Zelfstandigenwet adıyla gündeme gelen düzenleme de tek başına bütün ZZP’liler için zorunlu emeklilik primi getirildiği anlamına gelmiyor.
Girişimcilerin mevcut yükümlülükleri ve gelecekteki olası düzenlemeleri resmî kaynaklardan takip etmesi gerekiyor.
UZMANLARIN ÖNERDİĞİ İLK ADIM: MEVCUT DURUMUNUZU HESAPLAYIN
Emeklilik planlaması için ilk adım, gelecekte ne kadar gelir elde edileceğini ve aylık ne kadar paraya ihtiyaç duyulacağını belirlemek.
Girişimciler şu adımları izleyebilir:
1. Mijnpensioenoverzicht.nl üzerinden mevcut emeklilik haklarını ve varsa işveren emekliliğini kontrol edin.
2. SVB üzerinden tahmini AOW tutarınızı ve sigortalı olduğunuz yılları inceleyin.
3. Emeklilikteki tahmini aylık giderlerinizi hesaplayın.
4. Ev, iş yeri ve diğer yatırımlardan beklenen gelirleri garanti edilmiş gelirlerden ayrı değerlendirin.
5. Lijfrente ve diğer emeklilik ürünlerinin size uygun olup olmadığını, vergi avantajlarını ve maliyetlerini bir uzmanla görüşün.
6. Hastalık veya iş göremezlik durumunda işletmenizin gelir kaybına karşı nasıl korunacağını ayrıca planlayın.
NHABER’DEN TÜRK ESNAFA ÇAĞRI
Hollanda’da kendi işini kurmak, yıllarca çalışmak ve birikim yapmak önemli bir başarı. Ancak işletmenin büyümesi ile emekliliğin güvence altına alınması aynı şey değil.
Emeklilikte yalnızca AOW’ye güvenmek zorunda kalmamak için bugünden plan yapmak, ileride yaşanabilecek maddi sıkıntıların önüne geçebilir. Ev, dükkân veya banka hesabındaki para önemli bir güvence olabilir; fakat bu varlıkların emeklilik boyunca ne kadar gelir sağlayacağı gerçekçi biçimde hesaplanmalı.
Siz emekliliğiniz için nasıl bir hazırlık yapıyorsunuz? AOW dışında birikiminiz, ek emeklilik planınız veya kira geliriniz var mı?
Haber: Sedat Tapan | NHABER.NL
