Bakan Bolat’ın “araç sahibi araçtaysa sorun yok” açıklamasının üzerinden bir hafta geçti; Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün 8 Temmuz’da yayımladığı resmi yazı, kuralları sözlü açıklamadan çok daha ayrıntılı ve sert bir çerçeveye oturttu.
HOLLANDA / ANKARA — Yaz döneminin en çok tartışılan konularından biri olan yabancı plakalı araç kullanımı, Ticaret Bakanlığı’nın art arda yayımladığı iki resmi metinle yeniden gündemde.
Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü, 08/07/2026 tarihli ve E-72093537-225-00124003748 sayılı resmi yazısı
Ticaret Bakanlığı Gümrükler Genel Müdürlüğü’nün geçen yıl 10 Haziran’da yürürlüğe soktuğu “Yabancı Plakalı Taşıtlar Yolcu Rehberi” genelgesinin ardından, bu hafta 8 Temmuz 2026 tarihli ve E-72093537-225-00124003748 sayılı yeni bir resmi yazı daha yayımlandı. Yazı, Bakan Ömer Bolat’ın geçtiğimiz hafta Amsterdam’da yaptığı “araç sahibi otomobilde olduğu sürece direksiyona başkası geçebilir” açıklamasının ardından gündeme gelen kafa karışıklığını gidermeyi hedefliyor.
KİM, KİMİN ARACINI KULLANABİLİR?
Soru: Türkiye’de yerleşik (yurtdışında ikameti bulunmayan) bir kişi yurtdışında yaşayan akrabası/arkadaşı/eşi tarafından getirilen taşıtı kullanabilir mi?
Cevap: Sadece acil bir durum nedeniyle ve bu durum süresince, araç sahibi de araçta bulunması şartıyla kullanabilir.
Hak sahibi olmayan kişilerce taşıtın kullanılması halinde izin hak sahibi ile taşıtı kullanan kişiler hakkında ayrı ayrı 4458 sayılı Gümrük Kanununun 238 inci maddesi uyarınca cezai işlem uygulanır ve taşıt yurtdışı edilir.
Soru: Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen taşıtı hak sahibi (malik veya vekalet yoluyla getiren kişi) dışında Türkiye’de kimler kullanabilir?
Cevap: Turistik kolaylıklar kapsamında getirilen yabancı plakalı taşıtlar; taşıt programına kaydı yapılan izin hak sahibi dışında, izin hak sahibinin Türkiye’de bulunması şartıyla bu kişinin ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan eşi, üst soyu (anne, baba, dede vb.) ile alt soyu (çocuğu, torunu, vb.) tarafından kullanılabilir.
İzin hak sahibi araç içinde bulunması halinde ikamet yeri Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunan kişilerce taşıtın kullanılması mümkündür. Acil bir durum nedeniyle ve bu durum süresince, araç sahibi de araçta bulunması şartıyla Türkiye Gümrük Bölgesinde yerleşik kişilerce de taşıt kullanılabilir.
İkamet yerinin Türkiye Gümrük Bölgesi dışında bulunması koşulunu sağlamayan eşi, üst soyu veya alt soyu yabancı plakalı taşıtları kullanamaz.
Taşıtı kullanacakların, izin hak sahibinin eşi, üst soyu veya alt soyu olduğunu, yurtdışında ikamet ettiklerini ispatlayıcı belgeleri (pasaport, kimlik belgesi, oturum izni, vukuatlı nüfus kayıt örneği vb.) yanlarında bulundurması gerekmektedir. Yol denetimlerinde bu durumu belgeleriyle ispat edemeyenlerin araçları trafikten men edilerek gerekli işlemlerin yapılması için gümrük idaresine teslim edilecektir.
Diğer taraftan, izin hak sahibi yurtdışındayken Türkiye’de kalan taşıt park halinde bırakılır ve eş, üst soy ve alt soy dahil hiç kimse tarafından kullanılamaz.
BOLAT’IN AÇIKLAMASIYLA GENELGE ARASINDAKİ FARK
Bakan Bolat’ın Amsterdam’daki DTİK toplantısının ardından yaptığı açıklama, kamuoyunda “araç sahibi içerideyse herkes kullanabilir” şeklinde algılandı. Oysa Bakanlığın yazılı metni bu algıyı önemli ölçüde daraltıyor: eş, anne-baba ve çocuklar zaten araç sahibi olmadan da direksiyona geçebiliyorken, bu yakınlık dışındaki kişiler için “araçta bulunma şartı” hâlâ geçerliliğini koruyor.
Yani Bolat’ın sözlü açıklaması pratikte yalnızca akraba olmayan üçüncü şahıslar için doğru; birinci derece yakınlar zaten daha geniş bir haktan yararlanıyor.
CEZALAR AĞIR, İSTİSNA SADECE ACİL DURUMDA
Son haftalarda gümrük ekiplerinin yol denetimlerinde tespit ettiği ihlallerin ardından Bakanlık, kuralın dışına çıkanlara yönelik yaptırımları da hatırlattı. İzin hak sahibi dışında mevzuata aykırı şekilde aracı kullanan ve kullandıran kişiler hakkında, 4458 sayılı Gümrük Kanunu’nun 238. maddesi uyarınca ayrı ayrı işlem yapılıyor. Taşıtın gümrük vergileri tutarının dörtte biri oranında kesilen bu para cezaları, güncel euro kuruyla birlikte binlerce euroyu bulabiliyor; araca da 7 gün içinde yurt dışı edilme zorunluluğu getiriliyor. “Bir turluk verdim” ya da “kardeşimin acil işi vardı” gibi savunmaların cezayı önlemediği özellikle vurgulanıyor.
Kuralın tek istisnası, gerçekten acil bir durumun varlığı hâlinde ve bu durum sürdüğü müddetçe, araç sahibi de taşıtta bulunmak kaydıyla Türkiye’de yerleşik birinin direksiyona geçebilmesi. Bu istisna da “çok istisnai” olarak nitelendiriliyor, yani rutin bir uygulama olarak görülmemesi isteniyor.
Bakanın söylediği: “araç sahibi otomobilde olduğu sürece direksiyona başkası geçebilir” söylemine istinaden genelgede şu cümleler yer veriliyor
Bakanlığımıza intikal eden olaylardan, izin hak sahibi araçta bulunsa dahi diğer kişilerce taşıtın kullanılması halinde, taşıtı kullanan ve kullandıranlar hakkında ayr ayr olmak üzere, 4458 saytlı Gümrük Kanununun 238 inci maddesinin birinci fikrasınin (b) bendi uyarinca, taşitin gümrük vergileri tutarının / (dörtte biri) oranında para cezası uygulandığı ve 7 gün süre verilerek tașıtin yurt dıșı edilmesinin istendiği/sağlandığı anlaşılmaktadır.
GURBETÇİLERE ÇAĞRI
Yetkililer, yaz tatili nedeniyle sınır kapılarındaki yoğunluğun sürdüğü bu dönemde, direksiyona geçecek kişinin eş, anne-baba veya çocuk olmadığı durumlarda araç sahibinin mutlaka araçta bulunmasının yasal bir zorunluluk olduğunu yineliyor. Yakınlık ilişkisini kanıtlayan belgelerin (nüfus kayıt örneği, pasaport, oturum izni gibi) yol boyunca yanında taşınması da öneriler arasında.
Nhaber.nl
