6 Ocak 2025 itibarıyla Bulgaristan sınır kapılarında hayata geçen Avrupa Birliği Giriş-Çıkış Sistemi (EES), Türk vatandaşları dahil tüm AB dışı yolcular için yeni bir dönemi başlattı.
Avrupa Birliği’nin dijitalleşme hamlesinin önemli bir parçası olan EES, Schengen Bölgesi’ne giriş yapan yolcuların sınır geçişlerinde köklü değişiklikler getiriyor. Pasaportlara damga vurma döneminin sona ermesiyle birlikte, biyometrik veri toplama ve dijital kayıt tutma sistemi devreye giriyor.
EES Nedir ve Neden Uygulanıyor?
Entry/Exit System (Giriş-Çıkış Sistemi) olarak bilinen EES, Schengen Bölgesi’ne vizesiz veya kısa süreli vize ile seyahat eden AB dışı ülke vatandaşlarının sınır geçişlerini elektronik ortamda kaydeden kapsamlı bir dijital sistemdir. Sistemin temel amacı, geleneksel pasaport damgalama yöntemini ortadan kaldırarak sınır kontrollerini modernize etmek ve güvenliği artırmaktır.
''AB yetkilileri, sistemin dört ana hedefi olduğunu açıklıyor. İlk olarak, düzensiz göçle mücadele edilerek sınır güvenliği güçlendirilecek. İkinci olarak, manuel işlemlerin yerini alan dijital kayıt sistemiyle hatalar minimuma indirilecek. Üçüncü olarak, yolcuların Schengen Bölgesi’ndeki kalış süreleri otomatik olarak takip edilecek ve yasal sürelerin aşılması engellenecek. Son olarak da, dijitalleşme sayesinde sınır geçişlerindeki bekleme sürelerinin kısalması hedefleniyor.
Sistem Nasıl Çalışıyor?
EES’in işleyişi oldukça net bir süreç üzerine kurulu. Schengen Bölgesi’ne ilk girişte yolcuların pasaportları taranıyor ve biyometrik verileri kaydediliyor. Bu veriler arasında parmak izi ve yüz taraması bulunuyor. Sistem, temel seyahat belgelerindeki bilgileri, ad, soyad, doğum tarihi gibi kişisel verileri ve biyometrik bilgileri güvenli bir şekilde saklıyor.
Bölgeden çıkışta ise aynı işlem tekrarlanıyor ve kalış süresi sistem tarafından otomatik olarak hesaplanıyor. Bu sayede 180 günlük süre içinde maksimum 90 gün kalma kuralının takibi çok daha etkin bir şekilde yapılabiliyor. Yolcuların bir sonraki ziyaretlerinde ise sadece parmak izi doğrulaması yeterli oluyor, çünkü bilgileri sistemde kayıtlı kalıyor.
Kimler Etkileniyor?
EES uygulaması, AB vatandaşları dışında kalan herkesi kapsıyor. AB üyesi ülkelerin yanı sıra İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre vatandaşları sistemin dışında tutuluyor. Ancak Türk vatandaşları dahil, Schengen Bölgesi’ne kısa süreli seyahat eden tüm üçüncü ülke vatandaşları, ister vizesiz ister vize ile seyahat ediyor olsunlar, EES kapsamına giriyor.
Bu durum özellikle Avrupa’ya sık seyahat eden Türk vatandaşları için önemli bir değişiklik anlamına geliyor. Bulgaristan’ın kara sınırlarını kullanan, özellikle kara yoluyla Almanya ve diğer Avrupa ülkelerine seyahat eden yolcular için yeni prosedürlere alışmak gerekiyor.
Uygulama Takvimi ve Bulgaristan’ın Durumu
AB genelinde EES sisteminin tam olarak hayata geçirilmesi 12 Ekim 2025 tarihinde gerçekleşti. Ancak Bulgaristan, sistemin erken uygulayıcıları arasında yer alarak 6 Ocak 2025’te sınır kapılarında uygulamaya başladı. Bu durum, özellikle Türkiye’den Bulgaristan üzerinden Avrupa’ya giriş yapan yolcular için dikkat edilmesi gereken önemli bir gelişme.
Kademeli geçiş sürecinde, tüm dış sınır kapılarında sistem tam kapasiteyle çalışır hale gelirken, ilk dönemlerde bazı gecikmelerin yaşanabileceği yetkililerce öngörülmüştü. Ancak dijitalleşmenin uzun vadede sınır geçişlerini hızlandırması bekleniyor.
Yolcular İçin Pratik Bilgiler
EES sistemiyle ilgili yolcuların bilmesi gereken bazı pratik noktalar bulunuyor. İlk kayıt sırasında biraz daha fazla zaman ayrılması gerekebilir, bu nedenle seyahat planlamasında bunu göz önünde bulundurmakta fayda var. Biyometrik verilerin toplanması zorunlu olduğu için bu süreçten kaçınmak mümkün değil.
Ancak iyi haber şu ki, veriler bir kez kaydedildikten sonra üç yıl boyunca sistemde kalıyor ve sonraki ziyaretlerde işlemler çok daha hızlı gerçekleşiyor. Ayrıca, kalış süresi takibinin otomatikleşmesi, yolcuların yasal süreleri aşma riskini de azaltıyor.
Güvenlik ve Gizlilik
AB yetkilileri, toplanan biyometrik verilerin en yüksek güvenlik standartlarıyla korunduğunu ve sadece sınır kontrolü amacıyla kullanılacağını belirtiyor. Veriler, veri koruma yönetmelikleri çerçevesinde işleniyor ve yetkisiz erişime karşı korunuyor.
EES sistemi, Avrupa’nın dijital dönüşüm stratejisinin önemli bir parçası olarak görülüyor ve gelecekte ETIAS (Avrupa Seyahat Bilgi ve İzin Sistemi) gibi diğer sistemlerle entegre çalışarak daha kapsamlı bir sınır yönetimi altyapısı oluşturacak.
