Hollanda Göç ve Vatandaşlık Dairesi (IND), Mart 2024’te yürürlüğe giren yeni iltica başvurusu değerlendirme sistemine ilişkin kapsamlı uygulama değerlendirmesini tamamladı. Hazırlanan rapora göre yeni sistem uygulamada başarılı bulunurken, özellikle “risk profilleri”nin nasıl kullanılacağı konusunda çalışanların daha fazla rehberliğe ihtiyaç duyduğu belirtildi.
Hollanda Adalet ve Güvenlik Bakanlığı bünyesinde faaliyet gösteren IND tarafından yayımlanan değerlendirme raporunda, yeni güvenilirlik (inandırıcılık) değerlendirme yönteminin hem Avrupa Birliği mevzuatıyla daha uyumlu hale geldiği hem de karar alma sürecini daha sistematik bir yapıya kavuşturduğu ifade edildi.
Yeni sistem değişmeyecek
Değerlendirme sonuçlarını inceleyen Hollanda İltica ve Göç Bakanı, mevcut uygulamanın değiştirilmesini gerektirecek bir durum bulunmadığını açıkladı.
Bakanlık, buna rağmen mülteci hakları kuruluşlarının dile getirdiği eleştirileri dikkate alacaklarını ve başvuru sahiplerinin kültürel geçmişi ile yaşam koşullarının değerlendirmelerde mutlaka göz önünde bulundurulmasının önemini vurgulamaya devam edeceklerini bildirdi.
Belgeler öncelikli olarak inceleniyor
Yeni uygulamayla birlikte IND’nin izlediği değerlendirme yöntemi de önemli ölçüde değişti.
Buna göre ilk aşamada başvuru sahibinin sunduğu ve resmi makamlar tarafından düzenlenmiş belgeler inceleniyor. Eğer bu belgeler iltica gerekçelerini yeterince destekliyorsa, bazı dosyalarda yalnızca belgeler bile başvurunun güvenilir kabul edilmesi için yeterli olabiliyor.
Resmi belge bulunmayan durumlarda ise başvuru sahibinin anlattığı olaylar Avrupa Birliği Yeterlilik Direktifi (EU Qualification Directive) kapsamında değerlendiriliyor. Bu süreçte kişinin içinde bulunduğu koşullar ve ondan makul ölçüde nelerin beklenebileceği de dikkate alınıyor.
“Kararlar değişmeyecek”
Raporda dikkat çeken değerlendirmelerden biri de yeni sistemin iltica kararlarının sonucunu değiştirmeyeceği yönündeki tespit oldu.
IND çalışanları, eski uygulamaya göre kabul edilmesi gereken bir başvurunun yeni sistemde de kabul edildiğini, reddedilecek başvurular açısından da benzer bir durumun söz konusu olduğunu belirtti.
Bu nedenle yeni yöntemin daha çok karar alma sürecini düzenleyen teknik bir değişiklik olduğu ifade edildi.
Risk profilleri tartışılıyor
Değerlendirmenin en dikkat çekici bölümlerinden biri ise “risk profilleri” uygulaması oldu.
Yeni sistemde artık başvuru sahibinin yalnızca belirli bir risk grubuna ait olması tek başına iltica koruması için yeterli görülmüyor.
Bunun yerine kişinin ülkesine geri gönderildiğinde gerçekten bireysel olarak hangi risklerle karşılaşacağı ayrıntılı şekilde inceleniyor.
Risk profilleri ise bu değerlendirmede yalnızca yardımcı bir araç olarak kullanılıyor.
IND ayrıca başvuru sahibinin geldiği ülkeye ilişkin güncel bilgi ve raporları da karar sürecinde dikkate alıyor.
Çalışanlar daha fazla açıklık istiyor
Araştırmaya katılan birçok IND çalışanı risk profillerinin faydasını sorgulasa da, büyük çoğunluğu sistemin başvuruların daha adil değerlendirilmesini sağladığını düşünüyor.
Bununla birlikte çalışanlar, hangi risk profilinin hangi durumlarda nasıl uygulanacağı konusunda daha açık talimatlara ihtiyaç duyduklarını ifade etti.
Bu nedenle IND, ülke raporları ve risk analizlerine ilişkin bilgileri kurum içinde daha erişilebilir hale getireceğini duyurdu.
Mülteci kuruluşlarından eleştiri
Hollanda Mülteciler Konseyi (VluchtelingenWerk Nederland), çocuk koruma kuruluşu Nidos ve iltica hukuku alanında çalışan avukatlar ise yeni sisteme bazı eleştiriler yöneltti.
Kuruluşlar, IND’nin hangi unsurlara ne kadar ağırlık verdiğinin yeterince şeffaf olmadığını savunuyor. Ayrıca karar vericilere tanınan geniş takdir yetkisinin uygulamada farklı kalite standartlarına yol açabileceğini öne sürüyorlar.
IND ise bu eleştirileri kabul etmiyor.
Kuruma göre yeni yöntem tam tersine kararların hangi gerekçelerle verildiğini daha açık biçimde ortaya koyuyor. IND, her dosyada tüm olayların ve kişisel koşulların tek tek değerlendirildiğini ve her başvurunun bireysel olarak incelendiğini vurguluyor.
Hollanda’daki iltica politikası açısından ne anlama geliyor?
Yayımlanan değerlendirme raporu, Hollanda’nın iltica başvurularını değerlendirme sisteminde yakın vadede yeni bir değişiklik planlamadığını gösteriyor.
Ancak hem kurum çalışanlarının hem de mülteci hakları savunucularının dile getirdiği öneriler doğrultusunda özellikle risk profilleri, ülke bilgileri ve başvuruların gerekçelendirilmesi konularında uygulamanın daha şeffaf ve anlaşılır hale getirilmesi için çalışmaların sürdürüleceği belirtiliyor.
Yeni sistemle birlikte Hollanda, iltica başvurularını Avrupa Birliği standartlarıyla daha uyumlu ve bireysel koşulları esas alan bir yaklaşımla değerlendirmeyi hedefliyor.
Nhaber.nl
