Yeni yasa tasarısı kabul edilirse UWV, SVB ve belediyeler vatandaşların hangi sosyal yardım ve desteklere hak kazanabileceğini daha aktif şekilde araştırabilecek. Amaç, insanların hak ettiği yardımları bilmediği veya başvurmaktan çekindiği için kaybetmesini önlemek.
Hollanda’da sosyal güvenlik sisteminde önemli bir değişiklik hazırlığı yapılıyor. Wet proactieve dienstverlening SZW adı verilen yasa tasarısı, devlet kurumlarının vatandaşın başvuru yapmasını beklemek yerine, hak sahibi olabilecek kişilere daha aktif biçimde ulaşmasını amaçlıyor.
Tasarı özellikle UWV, SVB ve belediyelerin ellerindeki bilgileri belirli kurallar çerçevesinde kullanmasına ve gerekli durumlarda bilgi paylaşmasına imkân vermeyi öngörüyor. Böylece hangi vatandaşın bir sosyal yardım, gelir desteği veya başka bir kamu hizmetinden yararlanabileceğinin daha erken tespit edilmesi hedefleniyor.
Vatandaş başvurmadan devlet harekete geçebilecek
Mevcut sistemde vatandaşın çoğu yardım ve destek için kendisinin başvurması gerekiyor. Ancak birçok kişi hangi düzenlemelere hakkı olduğunu bilmiyor.
Bazıları ise başvuru sürecinin karmaşık olması, yanlış başvuru yapma korkusu veya daha sonra parayı geri ödeme endişesi nedeniyle hak ettiği desteği istemiyor.
Hükümetin hazırladığı düzenlemenin temel amacı tam olarak bu “niet-gebruik”, yani kişinin hakkı olduğu halde bir yardımı kullanmaması sorununu azaltmak.
Örneğin bir vatandaşın gelir durumu ve aile yapısı üzerinden belirli bir desteğe hak kazanabileceği görülürse, ilgili kurum vatandaşa bu konuda bilgi verebilecek ve başvuru konusunda yardımcı olabilecek.
UWV, SVB ve belediyeler daha fazla bilgi paylaşabilecek
Tasarı kabul edilirse UWV, SVB ve belediyelerin proaktif hizmet sunabilmek için belirli kişisel verileri kullanmasına ve gerekli durumlarda kurumlar arasında bilgi paylaşmasına yasal dayanak oluşturulacak.
Amaç, kurumların ellerindeki bilgileri yalnızca mevcut bir başvuruyu değerlendirmek için değil, vatandaşın henüz başvurmadığı ancak hak kazanabileceği bir destek konusunda kendisine ulaşmak için de kullanabilmesi.
Bu kapsamda vatandaşlara yalnızca para yardımı konusunda değil, örneğin iş bulma, sosyal hizmetlere erişim veya problemli borçların çözümü konusunda da daha erken destek verilmesi hedefleniyor.
Özellikle düşük gelirli haneler için önemli
Yeni sistemin en fazla etkileyebileceği grupların başında düşük gelirli haneler, yaşlılar, işsizler, sosyal yardım alanlar ve ekonomik sorun yaşayan vatandaşlar geliyor.
Hükümet, insanların hak ettikleri desteği zamanında almalarının bestaanszekerheid, yani temel ekonomik güvenliğin güçlendirilmesine katkı sağlayacağını belirtiyor.
Bu nedenle düzenleme yalnızca sosyal yardım sisteminde teknik bir değişiklik olarak görülmüyor. Devletin vatandaşla kurduğu ilişkinin de değişmesi hedefleniyor:
“Vatandaş yardım istemek zorunda kalmadan, devlet hakkı olan desteği vatandaşa gösterecek.”
Ancak kişisel veriler konusunda tartışma var
Düzenlemenin önemli boyutlarından biri de kişisel verilerin kullanılması.
Kurumların vatandaşların haklarını daha iyi tespit edebilmesi için farklı kaynaklardan gelen bilgileri kullanabilmesi öngörülüyor. Bu nedenle yasa tasarısında veri işleme ve kurumlar arasındaki bilgi paylaşımının hangi şartlarda yapılabileceğine ilişkin kurallar bulunuyor.
Tasarı aynı zamanda daha önce sosyal güvenlik sahtekârlığıyla mücadelede kullanılan SyRI (Systeem Risico Indicatie) sistemine ilişkin SUWI Yasası’ndaki düzenlemelerin kaldırılmasını da içeriyor. Tweede Kamer belgelerinde bu değişikliklerin yürürlüğe girişine ilişkin ayrıca düzenleme yapılmış durumda.
Dolayısıyla yeni sistemin temel tartışması yalnızca “vatandaş daha fazla yardım alacak mı?” sorusu değil; devlet vatandaşın hangi bilgilerini, hangi amaçla ve ne kadar süreyle kullanabilecek? sorusu da olacak.
Meclis’te süreç devam ediyor
Yasa tasarısı 3 Eylül 2025’te Tweede Kamer’a sunuldu. 2026 boyunca üzerinde çeşitli değişiklikler yapıldı ve hükümet tasarıya ilişkin ek açıklamalar sundu.
En güncel Meclis takvimine göre tasarı için 7 Eylül 2026’da wetgevingsoverleg yapılması planlanıyor. Tasarı henüz kabul edilmiş bir yasa değil; Tweede Kamer’daki oylama ve sonraki yasama aşamaları tamamlanmış durumda bulunmuyor.
Vatandaş ne zaman etkilenebilir?
Tasarı parlamentodan geçip yasalaşırsa, uygulamanın nasıl yapılacağına ilişkin daha ayrıntılı kurallar ve yürürlük tarihleri belirlenecek.
Bu nedenle şu aşamada “devlet artık herkese otomatik olarak yardım ödeyecek” demek doğru değil.
Değişmesi planlanan şey, devlet kurumlarının vatandaşın başvurusunu beklemek yerine, sahip oldukları bilgilerden hareketle hak sahibi olabilecek kişileri daha erken tespit etmesi ve onları bilgilendirmesi.
Neden önemli?
Hollanda’da sosyal yardım, gelir desteği veya kamu hizmetlerinden yararlanma hakkı olduğu halde bunları kullanmayan vatandaşların bulunması uzun süredir tartışılan bir sorun.
Wet proactieve dienstverlening SZW kabul edilirse, sistem “vatandaş başvursun” anlayışından “devlet vatandaşın hakkını görüp ona ulaşsın” anlayışına doğru önemli bir adım atmış olacak.
Ancak bunun karşılığında kişisel verilerin kullanımı ve vatandaşın mahremiyetinin nasıl korunacağı, Meclis görüşmelerinin en kritik başlıklarından biri olmaya devam edecek.
