İşini kaybedenler ve uzun süre hastalık nedeniyle çalışamayan milyonlarca çalışanı ilgilendiren sosyal güvenlik reformu yeniden gündemde. Hükümet WW süresini kısaltmayı ve WIA sistemini yeniden yapılandırmayı planlarken, hastane ve üniversite hastanelerindeki sağlık çalışanları düzenlemelere karşı ülke genelinde eylemler başlattı.
Hollanda’da 2027 bütçesi öncesinde en önemli tartışmalardan biri sosyal güvenlik sistemi üzerinde yaşanıyor. Özellikle WW işsizlik ödeneği ve WIA iş göremezlik sistemi üzerinde yapılması planlanan değişiklikler, işini kaybeden veya uzun süre hastalık nedeniyle çalışamayan çalışanların gelecekte ne kadar süreyle ve hangi koşullarda destek alabileceği sorusunu gündeme getiriyor.
Hükümet, artan iş gücü açığı, yaşlanan nüfus ve sosyal güvenlik harcamalarındaki yükseliş nedeniyle sistemin uzun vadede sürdürülebilir hale getirilmesi gerektiğini savunuyor. Ancak sendikalar, özellikle hastalık ve işsizlik gibi durumlarda vatandaşların sosyal güvenceye daha fazla ihtiyaç duyduğunu belirtiyor.
WW süresi kısalabilir
Hükümetin üzerinde çalıştığı en önemli değişikliklerden biri WW işsizlik ödeneğinin süresi.
Mevcut reform planında WW’nin başlangıç döneminde daha yüksek olması, ancak toplam ödeme süresinin iki yıldan bir yıla düşürülmesi öngörülüyor. Amaç, işini kaybeden kişilerin daha hızlı şekilde yeni bir işe veya başka bir mesleğe yönlendirilmesi.
Hükümet bunun yanında eğitim, yeniden mesleki beceri kazanma ve “işten işe” geçiş mekanizmalarının güçlendirilmesini istiyor.
Ancak bu değişiklik henüz yürürlüğe girmiş değil. Hükümetin 2027 bütçe belgelerinde de WW süresinin kısaltılmasının 1 Ocak 2027’de uygulanmasının UWV açısından mümkün olmadığı ve bir yıl ertelendiği belirtiliyor.
Bu çalışan için ne demek?
İşini kaybeden bir kişi açısından WW süresinin kısalması, yeni iş bulmak için sahip olunan güvence döneminin azalması anlamına gelebilir.
Özellikle yaşı ilerlemiş, uzun süre aynı sektörde çalışmış veya yeniden eğitim almak zorunda kalan kişiler açısından bu değişiklik daha fazla önem taşıyor.
WIA sisteminde büyük değişiklik hazırlığı
Bir diğer kritik alan ise WIA, yani uzun süreli iş göremezlik sistemi.
Hükümet, WIA sisteminin mevcut haliyle hem vatandaşlar hem de UWV açısından ciddi sorunlar oluşturduğunu savunuyor. UWV’deki değerlendirme bekleme süreleri nedeniyle bazı hastalar uzun süre kesin karar alamıyor.
31 Ağustos 2026’da Tweede Kamer’a sunulan yeni yasa tasarısı ise bu sorunların bir bölümünü çözmeyi amaçlıyor.
Tasarıya göre, iki yıllık hastalık döneminin sonunda yapılan yeniden entegrasyon değerlendirmesinde bedrijfsarts’ın, yani işyeri hekiminin çalışanın ne kadar çalışabileceğine ilişkin görüşü daha belirleyici hale gelecek.
Böylece işveren, bedrijfsarts’ın tavsiyesine uygun hareket ettiği takdirde, UWV’nin daha sonra farklı bir tıbbi değerlendirme yapması nedeniyle yeniden entegrasyon yükümlülükleri konusunda cezalandırılmayacak.
WIA avanslarında da önemli değişiklik
Uzun süren UWV değerlendirmeleri nedeniyle bazı çalışanlara WIA ödeneği için avans ödeme yapılıyor.
Yeni tasarı, belirli koşullarda bu avansların daha sonra geri ödenmek zorunda kalmamasını öngörüyor.
Bu düzenleme özellikle WIA başvurusu sonuçlanana kadar belirsizlik yaşayan çalışanlar açısından önemli. Çünkü kişi uzun süre boyunca kesin karar beklerken aldığı avansın tamamını veya bir bölümünü geri ödeme riskiyle karşılaşabiliyor. Yeni sistem bu soruna çözüm getirmeyi amaçlıyor.
Sağlık çalışanları neden sokağa çıktı?
Sosyal güvenlik tartışması son günlerde sağlık sektöründe de büyük tepkiye yol açtı.
FNV’nin açıklamasına göre hastanelerde ve üniversite hastanelerinde çalışanlar, hükümetin sosyal güvenlik planlarına karşı ülke genelinde sit-in eylemleri düzenlemeye başladı.
Sendika, WW ve WIA’daki olası kesintilerin çalışanların hastalandıklarında, iş göremez hale geldiklerinde veya işlerini kaybettiklerinde ihtiyaç duydukları güvenceyi zayıflatacağını savunuyor. Eylemlerin önümüzdeki haftalarda farklı hastanelerde devam etmesi planlanıyor.
Hükümet: Amaç daha az sosyal güvence değil, daha hızlı dönüş
Hükümet ise reformları yalnızca tasarruf olarak görmediğini belirtiyor.
Başbakan Rob Jetten, sosyal güvenlik sisteminde UWV’nin uzun bekleme listeleri ve iş gücü piyasasından uzun süre uzak kalan insanların sayısının ciddi sorun oluşturduğunu savunuyor. Hükümet, insanların mümkün olduğunca erken yeniden iş hayatına kazandırılmasını ve gerektiğinde mesleki eğitim veya yeniden eğitim yoluyla başka işlere geçmelerini hedefliyor.
Ancak hükümetin kendi planlarında da açıkça görüldüğü gibi, amaç yalnızca kısa vadeli bütçe tasarrufu değil; WW ve WIA sisteminin uzun vadeli olarak yeniden yapılandırılması.
2027 bütçesi öncesinde kritik pazarlık
Şimdi gözler 2027 bütçe görüşmelerinde.
WW ve WIA reformlarının hangi biçimde uygulanacağı, hükümetin muhalefet partileriyle yapacağı görüşmelerin de önemli başlıklarından biri olacak.
Özellikle işini kaybedenler, uzun süre hastalık yaşayanlar, kısmi iş göremezlik durumundaki çalışanlar ve yeniden işe dönmekte zorlanan kişiler açısından yapılacak değişikliklerin doğrudan maddi sonuçları olabilir.
Şimdilik kesinleşen bir “WW ve WIA kesintisi” bulunmuyor. Ancak reform hazırlıkları ilerliyor ve bazı düzenlemeler için yasa teklifleri artık Tweede Kamer’ın önünde. Bu nedenle önümüzdeki haftalarda yapılacak siyasi görüşmeler, Hollanda’nın sosyal güvenlik sisteminin geleceği açısından büyük önem taşıyor.
Nhaber.nl
