HOLLANDA – Hollanda’daki belediyeler, eyalet yönetimleri ve su yönetim kurumları, sigara izmaritlerinin temizlenmesi için oluşan tüm maliyetin tütün şirketleri tarafından karşılanmasını talep etti. Hollanda Ulusal Halk Sağlığı ve Çevre Enstitüsü’nün (RIVM) yayımladığı yeni rapor ise sigara filtrelerinin yasaklanmasının çevre kirliliğini önemli ölçüde azaltabileceğini ortaya koydu.
Mevcut uygulamada tütün üreticileri, sigara izmaritlerinin temizlenmesi için yapılan masrafların yalnızca yaklaşık yarısını karşılıyor. Kalan bölüm ise belediyeler ve dolayısıyla vergi mükellefleri tarafından ödeniyor.
Her Yıl Milyarlarca İzmarit Doğaya Atılıyor
Belediyelere göre sigara izmaritleri, Hollanda’da hâlâ en yaygın çevre kirliliği kaynaklarından biri. Yapılan tahminlere göre ülkede her yıl yüz milyonlarca, hatta 7 milyara kadar sigara izmariti çevreye atılıyor.
Sigara filtreleri plastik, ağır metaller ve arsenik gibi zehirli maddeler içeriyor. Küçük yapıları nedeniyle temizlenmeleri oldukça zor olan izmaritler, yağmur sularıyla kanal ve nehirlere taşınıyor. Uzmanlar, tek bir sigara izmaritinin bile yaklaşık 1.000 litre suyu kirletebildiğine dikkat çekiyor.
Belediyelerin Yıllık Maliyeti 36 Milyon Euro
Hollanda’da belediyeler sigara izmaritlerini temizlemek için yılda yaklaşık 36 milyon euro harcıyor.
Ancak mevcut kurallara göre üreticiler yalnızca Hollanda’da satılan sigaraların izmaritleri için ödeme yapıyor. Son yıllarda sigara fiyatlarının artması nedeniyle birçok kişi sigarayı komşu ülkelerden satın alıyor. 2024 yılında tüketilen sigaraların yaklaşık yarısının yurt dışından alınmış olması nedeniyle tütün şirketlerinin ödediği katkı da toplam maliyetin yaklaşık yarısına kadar gerilemiş durumda.
“Fatura Vergi Mükelleflerine Kesilmemeli”
Hollanda Atık Yönetimi Birliği (NVRD) Direktörü Jacolien Eijer, mevcut sistemin adil olmadığını belirterek şu değerlendirmede bulundu:
«”Sadece Hollanda’da satın alınan sigaraların izmaritleri için ödeme yapılması mantıklı değil. Böyle devam edecekse, Hollanda’da satın alınıp yurt dışında çöpe atılan sigaralar için de ödeme talep edebiliriz.”»
Eijer, mevcut sistemin tütün şirketlerine yaklaşık yüzde 45 oranında avantaj sağladığını ve oluşan yükün sigara kullanmayan vatandaşlar dahil tüm vergi mükelleflerine yansıtıldığını söyledi.
Filtre Yasağı Gündemde
Belediyeler ve çevre kuruluşları, sigara filtrelerinin tamamen yasaklanmasını da istiyor.
RIVM’nin yayımladığı araştırmada, filtrelerin sigara içenlere kanıtlanmış bir sağlık faydası sağlamadığı belirtildi. Rapora göre filtrelerin kaldırılması mikroplastik kirliliğini azaltabilir ve çevreye önemli katkı sağlayabilir.
Hollanda hükümeti de bu konuda yürütülen araştırmaları desteklediğini açıklarken, filtre yasağı konusu Avrupa Komisyonu’nun da gündemine taşındı.
Tütün Şirketleri Karşı Çıkıyor
Tütün sektörünü temsil eden VSK ise hem daha fazla ödeme yapılmasına hem de filtre yasağına karşı çıkıyor.
VSK Direktörü Jan Hein Sträter, tüm temizlik masraflarının üreticilere yüklenmesinin “adil ve orantılı olmadığını” savundu. Sträter ayrıca filtre yasağının fiilen sigarayı yasaklamak anlamına geleceğini öne sürerek, asıl çözümün sigara kullananların izmaritlerini çöpe atma alışkanlığı kazanması olduğunu ifade etti.
Çevre örgütleri ise “kirleten öder” ilkesinin uygulanması gerektiğini belirterek, tütün şirketlerinin çevreye verdikleri zararın gerçek maliyetini üstlenmesi çağrısında bulundu.İstersen bu haber için dikkat çekici 5 farklı manşet ve Facebook’ta paylaşmaya uygun haber görseli de hazırlayabilirim.
Nhaber.nl
