Venezuela Operasyonu: Diplomatik Girişim mi, Açık Soygun mu?

Çifte Standartların Gölgesinde: Uluslararası Hukukun Seçici Uygulanması

Uluslararası ilişkilerde adaletin ve hukukun evrensel olduğu iddiası, son yıllarda yaşanan olaylar karşısında giderek inandırıcılığını yitiriyor. Venezuela’da yaşananlar, bu çelişkinin belki de en çarpıcı örneği olarak karşımızda duruyor.

ABD’nin Venezuela Devlet Başkanı hakkında tutuklama kararı açıklaması ve onu “kurşun kullanmadan” yargılayacağını duyurması, uluslararası hukukun ne denli keyfi bir araç haline geldiğinin göstergesidir. Bu operasyonun hiçbir hukuki dayanağı, hiçbir meşruiyeti yoktur. Bir devletin, egemen bir ülkenin başkanını tek taraflı olarak yargılama yetkisi iddia etmesi, uluslararası sistemin temel prensiplerinin açık ihlalidir.

Güç Dengesi mi, Hukuk Düzeni mi?

Peki bu, ilk defa mı oluyor? Maalesef hayır. Batı’nın son otuz yılda Ermenistan’ın Azerbaycan topraklarını işgal etmesine sessiz kalması, aynı mantığın farklı bir tezahürüydü. Rusya desteğiyle sürdürülen bu işgal, uluslararası camiadan ciddi bir tepki görmedi. Ancak aynı Rusya, Ukrayna’ya saldırdığında, Batı dünyası haklı olarak harekete geçti, yaptırımlar uyguladı.

Ukrayna’ya verilen desteğin gerekçesi anlaşılır ve haklıdır. Ancak burada sorulması gereken soru şudur: Hukuk ve adalet evrensel ilkeler midir, yoksa coğrafyaya, çıkarlara ve güç dengelerine göre mi şekillenir?

Seçici Adaletin Bedeli

Seçici uygulanan standartlar, sadece Avrupa Birliği’nin sorunu değil. Ancak AB’nin dış politika ve güvenlik kararlarında bu tutarsızlık özellikle göze çarpıyor. Bir yerde savunulan prensipler, başka bir yerde görmezden gelindiğinde, uluslararası normlar içi boş söylemler haline geliyor. Batı’nın kendi değerleri bile bu tutarsızlıkta aşınıyor.

Venezuela örneği, bu durumu daha da ileri taşıyor. Bir ülkenin lideri sizinle aynı fikirde olmayabilir, politikalarını beğenmeyebilirsiniz. Ancak bu, o ülkenin egemenliğini tanımama, liderini tek taraflı olarak suçlu ilan etme hakkını size vermez. Uluslararası hukuk, güçlünün zayıfı cezalandırdığı bir alan değil, eşit egemen devletler arasındaki ilişkileri düzenleyen bir çerçeve olmalıdır.

Haydutluk mu, Diplomasi mi?

Gerçek şu ki, günümüz dünyasında hiçbir ülkenin gerçek bir güvencesi yok. Güçlü olan, zayıf ülkenin zenginliklerine el koyabiliyor ve buna “demokrasi getirmek”, “insan haklarını korumak” gibi isimler veriliyor. Sonuçta kazanan taraf haklı çıkıyor, tarih kazananların yazdığı bir kitap olmaya devam ediyor.

ABD’nin Venezuela operasyonu, diplomatik bir girişim değil, açık bir haydutluktur. Uluslararası hukukun çiğnendiği, bir devletin egemenliğinin ayaklar altına alındığı bu tür müdahaleler, uzun vadede sadece Venezuela’yı değil, küresel sistemin kendisini yıpratıyor.

Tutarlılık Çağrısı

Eğer gerçekten hukuka dayalı bir uluslararası düzen istiyorsak, çifte standartlardan vazgeçmeliyiz. Ukrayna’daki işgale tepki gösteriyorsak, Azerbaycan’daki işgale de göstermeliyiz. Venezuela’nın egemenliğini tanımıyorsak, hangi ülkenin egemenliğini tanıyoruz sorusunu cevaplandırmalıyız.

Uluslararası toplumun güvenilirliği, tutarlılığında gizlidir. Yoksa güçlü devletlerin zayıf olanları cezalandırdığı, hukukun sadece rakamlara ve askeri güce sahip olanlar için geçerli olduğu bir dünyada yaşamaya devam edeceğiz. Ve böyle bir dünyada, barış ve adalet sadece birer hayal olarak kalacaktır.

Çözüm, daha fazla müdahale değil, daha fazla tutarlılık ve herkes için geçerli olan hakkaniyetli bir sistemdir. Ta ki bu gerçekleşene kadar, uluslararası hukuk sadece güçlülerin söylem aracı olmaya devam edecektir.