Borçlar miras kalır mı?
Son aylarda telefonum en çok şu soruyla çalıyor:
“Borçlar miras kalır mı?”
İnsanlar mirası konuşurken genellikle evleri, arsaları, Türkiye’deki yazlıkları, bankadaki birikimleri düşünüyor. Kimse kredi borcunu, vergi borcunu, icra dosyasını düşünmek istemiyor. Ama hukuk duygulara göre işlemiyor. Hukuk nettir: Mal varlığı miras kalıyorsa, borç da miras kalır.
''Geçtiğimiz günlerde beni arayan bir aile bunun en somut örneği oldu. Altı kardeşler. Anne vefat etmiş. Ardından Hollanda Belastingdienst’ten ( Vergi Dairesi ) yaklaşık 30.000 Euro’luk bir vergi borcu çıkmış. Aynı zamanda Türkiye’de taşınmaz mal varlığı var. Bana sordukları soru şuydu:
“Bu borcu sildirebilir miyiz?
Yardımcı olabilir misiniz?”
Kendilerine açıkça şunu söyledim:
Eğer mirası kabul ediyorsanız, borcu da kabul ediyorsunuz. Türkiye’de mal varlığı varsa, tablo daha da netleşir. Bu aşamada borcu ortadan kaldırmak mümkün değil. Hukuki zeminde yapılabilecek tek şey doğru değerlendirme ve stratejik karar almaktır.
Hukuk ne diyor?
Hollanda’da miras hukuku gereği bir kişi vefat ettiğinde, mirasçılar üç seçenekle karşı karşıyadır:
Zuiver aanvaarden (Kayıtsız kabul) – Mirası tüm aktif ve pasifiyle kabul edersini
Yani hem malı hem borcu.
Beneficiair aanvaarden (Sınırlı kabul) – Önce tereke envanteri çıkarılır. Borçlar mal varlığını aşarsa kişisel malınızla sorumlu olmazsınız.
Verwerpen (Reddi miras) – Mirası tamamen reddedersiniz. Ne mal alırsınız ne borç ödersiniz.
Türkiye’de durum
Türkiye’de de benzer şekilde “reddi miras” mümkündür. Ancak burada kritik bir nokta var:
Özellikle Hollanda ve Türkiye arasında son yıllarda artan bilgi paylaşımı ve mali veri akışı nedeniyle, bir ülkede yapılan işlem diğer ülkedeki mal varlığından bağımsız değerlendirilmiyor. Devletler artık birbirine “Bu kişinin yurt dışında mal varlığı var mı?” sorusunu sorabiliyor.
Eskiden bazı kişiler Hollanda’da reddi miras yapıp Türkiye’deki malı paylaşabileceklerini düşünüyordu. Bugün bu yaklaşım ciddi risk içerir. Çünkü mal varlığı tespit edilirse, hukuki ve mali sonuçları ağır olabilir.
En Büyük Yanılgı: “Nasıl olsa çocuklara kalır”
Toplumda çok yaygın bir düşünce var:
“Ev var, arsa var, çocuklara kalır.”
Peki kredi borcu?
Vergi borcu?
Taksitli alışverişler?
Devam eden icra dosyaları?
Onlar damiras olarak kalır.
Miras, sadece güzel olanı seçebileceğiniz bir vitrin değildir. Bir bilanço gibi düşünün. Aktif ve pasif birlikte devredilir. Eğer pasif (borçlar) aktiften (mal varlığı) fazlaysa, miras bir yük haline gelir.
Duygusal boyutunu hiç konuşmuyoruz
Benim en çok üzüldüğüm kısım şu:
Çocuklar anne veya babalarının vefatının acısını yaşıyor hem de birkaç hafta içinde resmi yazılarla, vergi talepleriyle, alacaklı mektuplarıyla karşı karşıya kalıyor.
Yas süreci yaşanması gerekirken, dosya topluyorlar.
Taziye beklerken, borç hesaplıyorlar.
İşte bu tabloyu çok sık görmeye başladım.
Peki ne yapmalı?
Açık konuşayım. Bu yazıyı korkutmak için değil, bilinç oluşturmak için yazıyorum.
Hayattayken borç durumunuzu netleştirin.
Vergi dosyalarınızı kapatın.
Açık icra dosyası bırakmayın.
Çocuklarınıza sadece mal değil, temiz bir finansal tablo bırakın.
Borç yönetimi ertelenecek bir konu değildir. “Bir şekilde çözülür” yaklaşımı çoğu zaman bir sonraki kuşağın sorunu haline gelir.
Benim tüm okurlarıma tavsiyem şudur:
Sağlığınız yerindeyken, finansal durumunuzu bir profesyonelle masaya yatırın. Gerekiyorsa yapılandırın, kapatın, planlayın. Çünkü miras sadece ev ve arsa değildir; bazen ödenmemiş bir vergi dosyasıdır.
Unutmayın:
Vefat ettiğinizde çocuklarınızın size duyacağı özlem zaten yeterince ağırdır.
Bir de üzerine borç yükü bırakmayın.
Borçlar miras kalır mı?
Evet, kalır.
Önemli olan, geride nasıl bir miras bırakmak istediğinizdir.
Fehmi Uzun- NHaber.nl
