Fehmi Uzun | NHaber Yazarı
Hollanda’da borç batağına saplanan bazı işletme sahiplerinin ilk düşündüğü şey, şirketi iflas ettirip her şeye yeniden başlamak oluyor. Bunu söylerken öylesine emin konuşuyorlar ki insan, bu güvenin nereden geldiğini merak ediyor. Sorduğunuzda cevap genellikle aynı: “Bir arkadaş söyledi. Şirket iflas edince borçlar da siliniyormuş.”
Keşke mesele gerçekten bu kadar basit olsaydı. Yıllardır işletmelerin mali sıkıntılarıyla ilgilenen biri olarak şunu söyleyebilirim: Kulaktan dolma bilgilerle alınan bir iflas kararı, bazen borcun kendisinden daha ağır sonuçlar doğurabiliyor. İnsanlar yalnızca işlerini değil, birikimlerini ve ailelerinin geleceğini de riske atabiliyor.
Öncelikle şirketin hangi hukuki yapıda olduğuna bakmak gerekir. Eenmanszaak sahibiyseniz işletmenizle şahsınız arasında borçlardan sorumluluk bakımından bir ayrım yoktur. İşletmenin borcu, aynı zamanda sizin borcunuzdur. İflas halinde atanan curator, yani iflas idare memuru, yalnızca iş yerindeki masa ve sandalyelere bakmaz. Mali kayıtları, banka hareketlerini ve iflas kapsamındaki mal varlığını inceler. Şahsi hesaplarınız, birikimleriniz, aracınız ve taşınmazlarınız da yasal korumalar ve istisnalar çerçevesinde bu sürecin konusu olabilir.
VOF ortaklarının durumu da hafife alınacak gibi değil. Şirket borçlarından şahsen ve müteselsilen sorumlu olan bir ortaktan, diğer ortağın ödeyemediği tutarın tamamı talep edilebilir. CV’de ise yönetici ortaklar bakımından benzer bir şahsi sorumluluk söz konusudur; sessiz ortakların hukuki konumu farklıdır. Kısacası, şirketin tabelasını indirmekle borçların da kapının dışında kalacağını düşünmek büyük bir yanılgıdır.
Bir de B.V. sahipleri var. Onların önemli bir bölümü, şirketin ayrı bir tüzel kişiliğe sahip olmasını kişisel mal varlıklarının her koşulda güvende olduğu şeklinde yorumluyor. “B.V. benim üzerime, ama borç şirketin” diyerek rahatlıyorlar. Oysa işin aslı bu kadar kesin değil.
Özellikle yıllar içinde şirket hesabından kendi özel hesabına para aktaranların çok dikkatli olması gerekiyor. Kimi evinin masrafını şirketten karşılıyor, kimi ihtiyaç duydukça para çekiyor, kimi de bunları muhasebede rekening-courant olarak bırakıyor. Şirket faaliyetteyken üzerinde fazla durulmayan bu kayıtlar, iflas geldiğinde bir anda dosyanın en önemli konusu haline gelebiliyor.
Örneğin B.V.’den şahsınıza 150 bin avro aktardınız ve bu tutar hukuken şirkete geri ödemeniz gereken bir borç olarak kayıtlarda duruyor. Şirketin iflası o borcu silmez. Tam tersine, curator şirketin sizden olan alacağını tahsil etmeye çalışabilir. Ödeme yapılmazsa, şartları oluştuğunda şahsi mal varlığınıza yönelik hukuki takip de gündeme gelebilir. Ayrıca alacaklıları zarara uğratan işlemler, ciddi yönetim kusurları veya kişisel kefaletler de ayrı sorumluluk sebepleri olabilir.
Elbette B.V.’den şahsi hesaba yapılan her transfer usulsüz değildir. Maaş, hukuka uygun kâr payı, masraf iadesi ve gerçek bir borç ilişkisi birbirinden farklıdır. Aynı şekilde her iflas, yöneticinin otomatik olarak şahsen sorumlu tutulacağı anlamına da gelmez. Fakat bunların hangisinin hangi hukuki sonuca yol açacağını, iş işten geçtikten sonra öğrenmenin bedeli ağır olabilir.
İnsanların neden aceleyle iflası düşündüğünü anlıyorum. Telefonlar susmuyor, alacaklılar bekliyor, vergi borçları büyüyor. Bazen insan, yalnızca bu baskının sona ermesini istiyor. Ne var ki borçtan kurtulma arzusu, doğru düşünmenin önüne geçmemeli. İflas bir çözüm olabilir; ama yanlış koşullarda başvurulduğunda yeni sorunların başlangıcı da olabilir. Üstelik iflasın tamamlanması, özellikle şahsen sorumlu olduğunuz borçların kendiliğinden ortadan kalktığı anlamına gelmez.
Benim bu durumda olan girişimcilere tavsiyem çok açık: Önce bütün tabloyu önünüze koyun. Kime ne kadar borcunuz var? Hangileri şahsi sorumluluğunuzda? Şirketin alacakları, varlıkları ve devam etme imkânı nedir? Alacaklılarla konuşulmuş mu, ödeme planı veya indirimli bir uzlaşma ihtimali araştırılmış mı? Bunların cevabını almadan iflas kararı vermeyin.
Hollanda’da alacaklılarla anlaşma, borçların yeniden yapılandırılması ve uygun koşullarda yasal ya da dostane borç çözüm yolları bulunuyor. Hangi yöntemin uygulanabileceği, işletmenin türüne ve mali durumuna göre değişir. Her dosyaya aynı reçete yazılamaz. Bu yüzden bir tanıdığın yaşadığı olaydan yola çıkarak kendi geleceğiniz hakkında karar vermek yerine, konuyu gerçekten bilen bir hukukçuya, mali müşavire veya borç çözüm uzmanına danışın.
Özellikle dil engeli yaşayan ve Hollanda’nın mevzuatını yeterince tanımayan girişimcilerin bu konuda daha da dikkatli olması gerekiyor. Anlamadığınız bir belgeyi imzalamayın; sonuçlarını öğrenmeden şirketinizi kapatmaya kalkmayın. Gerekirse ikinci bir uzman görüşü alın.
Şunu da unutmayın: Borçlu olmak ayıp değil. Ticarette bazen işler yolunda gitmez; bunu hepimiz biliyoruz. Asıl mesele, zor bir dönemde verilecek kararın yarın size ve ailenize nelere mal olacağını doğru hesaplayabilmek.
İflas başvurusunda bulunmadan önce mutlaka şu soruyu sorun: “Borçlarımdan kurtulmanın, alacaklılarla anlaşarak ilerlemenin başka bir yolu var mı?” Çünkü bazen çıkış kapısı mahkeme salonunda değil, doğru hazırlanmış bir anlaşma masasındadır.
Fehmi Uzun – Buro Pas Consultancy
