ÇOK YÜZLÜ İNSANLAR
Hayatın içinde yürürken zamanla fark ediyorsunuz: Mertlik artık sadece sözlükte kalan bir kelime. Menfaat her şeyin önüne geçmiş durumda. Bunu en çarpıcı şekilde gösteren de, karşınıza sıcak bir sesle çıkıp arkanızdan bambaşka bir dil kullanan bazı insanlar.
Bu insanların yöntemi hep aynı: Önce telefonla ararlar. Sohbet sıcak başlar, “yazılarınızı çok takdir ediyoruz”, “yaptığınız işi gerçekten önemsiyoruz” gibi cümlelerle güveninizi kazanırlar. Siz de karşınızdakinin samimi olduğunu düşünüp rahat konuşursunuz. Ama asıl amaç, sizin ağzınızdan istedikleri birkaç cümleyi almaktır. O cümleler alındıktan sonra üzerine kendi yorumlarını, kendi eklemelerini de koyarlar ve ortaya çıkan şeyi sanki yeni ve doğrudan sizin söylediğiniz bir şeymiş gibi istedikleri mecraya taşırlar.
Sonuç genellikle bir yargısız infazdır. Kişi, söylemediği bir şeyden dolayı suçlanır; söylediği bir cümle bağlamından koparılıp bambaşka bir anlama büründürülür. Karşı tarafın ne düşündüğü, gerçeği ne kadar yansıttığı artık önemli değildir — önemli olan, önceden kurgulanmış senaryoya uygun malzemeyi elde etmiş olmaktır.
Altı Yüzlü İnsan
Böylesi kişiler için toplumda kullanılan bir tabir var: “Altı yüzlü insan.” Her ortamda, her muhatapla ayrı bir yüz takınan, duruma göre şekil değiştiren kişiler. Bir zar gibi düşünün hangi yüzü üste gelirse, o an sergiledikleri kimlik odur. Karşınızdayken övgü dolu, arkanızdayken bambaşka bir dil. Bir mecrada dostunuzmuş gibi görünüp, başka bir mecrada aleyhinize malzeme taşıyan kişiler.
Bunun en yıpratıcı yanı, güven duygusunu zedelemesidir. İnsan zamanla kime, ne kadar güveneceğini şaşırır hale geliyor. Çünkü karşınızdaki kişinin samimiyeti mi yoksa bir sonraki adımda kullanacağı bir malzeme arayışı mı olduğunu anlamak giderek zorlaşıyor.
Peki Çözüm Ne?
Böylesi bir ortamda gazetecilik yapmanın da, kamuoyu önünde konuşmanın da bir bedeli var. Ama bu bedelden kaçmanın yolu susmak değil, daha dikkatli konuşmak, sözlerimizin arkasında durmak ve kimin ne amaçla dinlediğini iyi ayırt etmektir. Mertliğin, dürüstlüğün hâlâ bir karşılığı olduğuna inanmak istiyorum. Ama bu inancı korumak, artık eskisinden çok daha fazla dikkat ve sağduyu gerektiriyor.
Sedat TAPAN
